تحلیل نقش فرهنگ سازمانی مدرسه در شکل گیری رفتارهای مسئولانه و مشارکت جویانه دانش آموزان

فرهنگ سازمانی مدرسه به عنوان مجموعه ای از باورها، ارزش ها، هنجارها، سنت ها و الگوهای رفتاری مشترک که بر نحوه تفکر، احساس و عمل اعضای مدرسه تاثیر می گذارد، نقش بنیادینی در شکل دهی به شخصیت و رفتار دانش آموزان ایفا می کند. این فرهنگ، که در طول زمان و از طریق تعامل مستمر بین مدیران، معلمان، دانش آموزان و سایر کارکنان مدرسه شکل می گیرد، به عنوان یک نیروی پنهان اما قدرتمند، جهت گیری های رفتاری اعضا را تعیین کرده و چارچوبی برای تفسیر رویدادها و انتخاب اقدامات مناسب فراهم می آورد. فرهنگ سازمانی مدرسه می تواند زمینه ساز پرورش رفتارهای مسئولانه و مشارکت جویانه در دانش آموزان باشد یا برعکس، مانعی بر سر راه رشد این رفتارها ایجاد کند. شناخت عمیق این نقش، برای مدیران و معلمانی که به دنبال تربیت نسلی مسئول و مشارکت جو هستند، ضروری است.رفتارهای مسئولانه و مشارکت جویانه در دانش آموزان، از مهم ترین اهداف نظام های آموزشی در جوامع دموکراتیک و توسعه یافته محسوب می شوند. مسئولیت پذیری به معنای توانایی و تمایل فرد برای پذیرش عواقب اعمال خود و ایفای نقش ها و وظایف محوله، و مشارکت جویی به معنای تمایل به همکاری و همیاری با دیگران در فعالیت های جمعی، از شاخص های اساسی بلوغ اجتماعی و شهروندی فعال هستند. شکل گیری این رفتارها، تحت تاثیر عوامل متعددی از جمله خانواده، رسانه ها و جامعه قرار دارد، اما مدرسه به عنوان نهادی که دانش آموزان سال های طولانی و حساسی از زندگی خود را در آن می گذرانند، نقش ویژه و بی بدیلی در این زمینه ایفا می کند. مقاله حاضر با رویکردی تحلیلی-مروری به تحلیل نقش فرهنگ سازمانی مدرسه در شکل گیری این رفتارها می پردازد.

کلیدواژه ها:

فرهنگ سازمانی ، مدرسه ، رفتار مسئولانه ، رفتار مشارکت جویانه ، دانش آموزان