تحلیل تاثیر حکمرانی شهری بر هویت معماری محله محور: مطالعه موردی سیاست های شهرداری ها

این پژوهش با هدف واکاوی تاثیر حکمرانی شهری بر هویت معماری محله محور و با اتکا به روشی توصیفی-تحلیلی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و اسناد بالادستی انجام شده است. یافته ها نشان می دهد که سیاست های فعلی شهرداری ها، علی رغم اهداف توسعه ای، منجر به گسست های عمیق کالبدی و اجتماعی در بافت محله ها شده است. تحلیل اسناد و گزارش ها حاکی از آن است که تغییرات سریع مدیریتی و نوسانات در اولویت های شهری، ثبات لازم برای شکل گیری هویت پایدار را سلب کرده و الگوهای ناهمگون را جایگزین بافت اصیل نموده است. ضوابط کنترل نما، که باید حافظ هویت بصری باشند، اغلب به ابزاری برای تحمیل سبک های مدرن و فاقد ریشه بومی تبدیل شده اند که این امر باعث یکسان سازی بصری و محو شدن تمایزات منطقه ای گردیده است. همچنین، تمرکز صرف بر کالبد و نادیده گرفتن ابعاد اجتماعی، منجر به کارکردزدایی از فضاهای عمومی و تضعیف پیوندهای همسایگی شده است. داده های تحلیلی نشان می دهد که بین نوسانات مدیریتی و کاهش شاخص های تعلق مکانی و سرمایه اجتماعی رابطه معکوس و معناداری وجود دارد. در نتیجه، بحران هویت در محله ها ریشه در «ناهماهنگی نظامی» و رویکرد کنترل محور دارد که در آن نهادهای شهری سعی در همسان سازی با الگوهای جهانی بدون توجه به بسترهای فرهنگی محلی دارند. برای برون رفت از این وضعیت، ضروری است نظام حکمرانی شهری از مدل «طراحی برای مردم» به «طراحی با مردم» تغییر یابد. پیشنهاد می شود با تدوین «سند هویت شهری» به عنوان قانون بالادستی، ثبات در سیاست گذاری ها تضمین گردد و با ایجاد مکانیزم های واقعی مشارکت مردمی در تصمیم گیری، احساس تعلق و مسئولیت پذیری شهروندان تقویت شود. همچنین، بازتعریف فضاهای عمومی بر اساس الگوهای رفتاری بومی و استقرار نظام پایش مستمر شاخص های هویتی، می تواند به حفظ و احیای هویت معماری محله محور کمک شایانی نماید. این پژوهش تاکید می کند که هویت شهری یک کالای حاشیه ای نیست، بلکه زیربنای سلامت روانی و اجتماعی جوامع شهری است و حفظ آن نیازمند گذار از مهندسی صرف به حکمرانی فرهنگی-اجتماعی است.

کلیدواژه ها:

حکمرانی شهری ، هویت معماری ، محله محور ، ضوابط طراحی ، مشارکت شهروندی