بررسی تطبیقی و تحلیلی کاربرد نظریه سوال-پاسخ و آزمون های انطباقی رایانه ای در ارتقای دقت و روایی سنجش های روان شناختی و آموزشی

سنجش و اندازه گیری دقیق سازه های مکنون روان شناختی و آموزشی همواره یکی از چالش های بنیادین در علوم رفتاری بوده است. در دهه های گذشته، گذار از نظریه کلاسیک آزمون به نظریه های نوین نظیر نظریه سوال-پاسخ و ظهور آزمون های انطباقی رایانه ای، تحولی شگرف در افزایش دقت ارزیابی ها ایجاد کرده است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی تحلیلی و تطبیقی نقش این رویکردهای نوین در ارتقای روایی، پایایی و کارایی آزمون های روانی و آموزشی است. روش تحقیق در این مقاله، توصیفی-تحلیلی و از نوع مروری نظام مند است که با بررسی انتقادی متون و پژوهش های پیشین انجام پذیرفته است. یافته های این پژوهش نشان می دهد که نظریه سوال-پاسخ با ارائه ویژگی هایی نظیر ناوردا بودن پارامترهای سوال و توانایی، بر محدودیت های نظریه کلاسیک غلبه کرده و امکان برآورد دقیق تر خطای اندازه گیری را در سطوح مختلف توانایی فراهم می آورد. همچنین، آزمون های انطباقی رایانه ای با استفاده از الگوریتم های هوشمند، سوالات را بر اساس سطح توانایی لحظه ای آزمودنی انتخاب کرده و بدین ترتیب، علاوه بر کاهش چشمگیر زمان و طول آزمون، از خستگی آزمودنی جلوگیری نموده و دقت سنجش را در کرانه های بالا و پایین صفت مکنون به حداکثر می رسانند. نتیجه گیری مبین آن است که با وجود چالش های اجرایی، فنی و اقتصادی در پیاده سازی این سیستم ها، بهره گیری از مدل های چندپارامتری و زیرساخت های نوین رایانه ای، امری گریزناپذیر برای نظام های سنجش استاندارد در آینده خواهد بود و ضرورت دارد سیاست گذاران آموزشی و روان سنجان نسبت به بومی سازی و توسعه این فناوری ها اهتمام ورزند.

کلیدواژه ها:

روان سنجی ، نظریه سوال-پاسخ ، آزمون انطباقی رایانه ای ، صفت مکنون ، نظریه کلاسیک آزمون.