تحلیل نشانه شناختی رنگ های سرخ، سفید و سیاه در غزل های حافظ با رویکرد بارت–لوتمان

درغزل های حافظ، رنگ فراتر از عنصری زیباشناختی و بصری عمل می کند و به نشانه ای فرهنگی و مفهومی در بافت شعر تبدیل می شود. مسئله اصلی این پژوهش بررسی سازوکار «نشانه شناسی رنگ» در سه رنگ سرخ، سفید و سیاه و تحلیل کارکردهای معنایی و نشانه ای آن ها در سپهر متنی غزل های حافظ است. پژوهش با روش کیفی، توصیفی تحلیلی و بر پایه رویکرد نشانه شناختی انجام شده است. داده های پژوهش از میان 50 غزل دیوان حافظ بر اساس تصحیح قزوینی غنی و به صورت هدفمند انتخاب شده اند. نوآوری این تحقیق در تلفیق نظریه اسطوره شناسی رولان بارت با مفهوم سپهر نشانه ای یوری لوتمان و ارائه الگویی سه سطحی برای تحلیل معانی رنگ ها در شعر حافظ است. نتایج نشان می دهد که رنگ های سرخ، سفید و سیاه در غزل های حافظ شبکه ای پویا از دلالت ها را شکل می دهند و در پیوند با مفاهیمی چون عشق، راز، رنج، گذار و رهایی، لایه های معنایی شعر را گسترش می دهند و به شکل گیری ساختار نمادین و فرهنگی متن کمک می کنند.

کلیدواژه ها:

اسطوره شناسی رولان بارت ، رنگ های سرخ ، سفید ، غزل های حافظ ، سپهر نشانه ای یوری لوتمان ، نشانه شناسی رنگ.