مطالعه تحلیلی مفهوم «عدالت اجتماعی» در قرآن و حدیث: بررسی ارکان عدالت، نشانه های ظلم و پیامدهای تربیتی/اخلاقی در سطح فرد و جامعه

عدالت اجتماعی به عنوان یک اصل بنیادین در اندیشه اسلامی، نقشی محوری در سامان دهی به روابط فردی و اجتماعی ایفا می کند. قرآن کریم و سنت پیامبر اکرم (ص) و ائمه اطهار (ع) بر اهمیت برپایی عدالت در تمامی ابعاد زندگی تاکید ورزیده اند. این مفهوم، فراتر از توزیع صرف اقتصادی، شامل رعایت حقوق، گسترش قسط، نفی تبعیض و قرار دادن هر امری در جایگاه شایسته خود است. با توجه به اهمیت این موضوع و گستردگی ابعاد آن، پژوهش حاضر به تبیین جامع مفهوم عدالت اجتماعی در منابع اصیل اسلامی، شامل قرآن و حدیث، پرداخته است. هدف اصلی، روشن ساختن ارکان عدالت، شناسایی نشانه ها و مصادیق ظلم، و بررسی پیامدهای تربیتی و اخلاقی آن در سطح فرد و جامعه است. در این بررسی ، تلاش شده است تا ابعاد چندوجهی عدالت اجتماعی، پیوند عمیق آن با مفاهیم بنیادین دیگر مانند ایمان، تقوا و کرامت انسانی، و همچنین آثار مخرب ظلم و بی عدالتی در دنیا و آخرت به روشنی تبیین گردد. همچنین، به نقش سازنده های فردی و اجتماعی در تحقق عدالت، از جمله تربیت اخلاقی، اصلاح ساختارهای حکومتی و اقتصادی، و گسترش فرهنگ مسئولیت پذیری اجتماعی توجه ویژه ای مبذول شده است. این پژوهش بر جامعیت و چندبعدی بودن مفهوم عدالت اجتماعی در اسلام تاکید دارد. تحقق جامعه عادلانه نیازمند اصلاح فردی، سامان دهی ساختارهای اجتماعی و التزام عملی به آموزه های دینی است. شناخت دقیق ارکان عدالت و نشانه های ظلم، همراه با الگوبرداری از سیره عملی معصومان (ع)، می تواند راهگشای تحقق آرمان عدالت در جوامع معاصر باشد. این تحقیق ضرورت تداوم پژوهش و تلاش عملی برای نهادینه سازی عدالت در تمامی شئون زندگی را برجسته می سازد

کلیدواژه ها:

عدالت اجتماعی ، قرآن ، حدیث ، ظلم ، تربیتی ، اخلاقی ، فرد ، جامعه