شایستگی دیجیتال و نوآوری آموزشی در تدریس: مروری سیستماتیک بر خود کارآمدی دیجیتال معلمان و آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی

این پژوهش با هدف تبیین نقش شایستگی دیجیتال در نوآوری آموزشی، با تمرکز بر خودکارآمدی دیجیتال معلمان و کاربست آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی، به روش مرور سیستماتیک انجام شد. چارچوب گزارش دهی مطالعه بر اساس دستورالعمل PRISMA ۲۰۲۰ تنظیم گردید و جست وجوی ساختارمند در پایگاه Web of Science WoS Core Collection با استفاده از کلیدواژه های مرتبط با «شایستگی/سواد دیجیتال»، «خودکارآمدی دیجیتال/فناوری» و «هوش مصنوعی در آموزش» انجام شد. پس از اعمال معیارهای ورود و خروج، مطالعات واجد شرایط از طریق غربالگری عنوان/چکیده و ارزیابی متن کامل انتخاب و داده ها با فرم استخراج استاندارد گردآوری شد. یافته ها نشان داد که شایستگی دیجیتال معلمان به عنوان بستر دانشی و مهارتی، شرط لازم برای بهره گیری از فناوری های نوین است؛ با این حال، خودکارآمدی دیجیتال به مثابه سازوکار روان شناختی کلیدی، نقش تعیین کننده ای در پذیرش، تداوم استفاده و به کارگیری خلاقانه ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی دارد. معلمان دارای خودکارآمدی بالاتر، هوش مصنوعی را در جهت شخصی سازی یادگیری، بهبود بازخورد، تقویت ارزشیابی و بازطراحی فعالیت های یاددهی–یادگیری به کار می گیرند، در حالی که خودکارآمدی پایین با مقاومت، استفاده سطحی یا اجتناب از کاربست AI همراه است. افزون بر این، خلاهای پژوهشی شامل کمبود مطالعات طولی و مداخله ای، ناهمگونی ابزارهای سنجش و توجه محدود به ابعاد اخلاقی و هویتی نقش معلم در عصر هوش مصنوعی شناسایی شد. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه های توانمندسازی معلمان علاوه بر مهارت های فنی، بر تقویت خودکارآمدی دیجیتال و سواد هوش مصنوعی، و ایجاد حمایت های سازمانی برای نوآوری پایدار تمرکز کنند.

کلیدواژه ها:

شایستگی دیجیتال معلمان ، خودکارآمدی دیجیتال ، نوآوری آموزشی ، آموزش مبتنی بر هوش مصنوعی ، فناوری های نوین آموزشی ، مرور سیستماتیک ، چارچوب PRISMA