اخلاق تعاملات اقتصادی دیجیتال: طراحی مدل مفهومی پلتفرم اخلاق مدار بر اساس سیره اقتصادی پیامبر اکرم (ص)

رشد انفجاری اقتصاد دیجیتال، یک بحران اخلاقی عمیق ناشی از پدیده هایی چون سرمایه داری نظارتی، سوگیری الگوریتمی و الگوهای تاریک را به همراه داشته که اعتماد، انصاف و کرامت انسانی را به چالش کشیده است. این پژوهش در پاسخ به این بحران، با رویکردی توصیفی-تحلیلی و تطبیقی به طراحی یک مدل مفهومی برای «پلتفرم دیجیتال اخلاق مدار» با الهام از سیره اقتصادی پیامبر اکرم (ص) می پردازد. یافته ها نشان می دهد که اصول بنیادین نبوی نظیر عدالت و انصاف، امانت داری و شفافیت (نفی غرر و تدلیس)، قابلیت انطباق مستقیم بر تحلیل این چالش های مدرن را دارند؛ به طوری که سوگیری الگوریتمی به مثابه ظلم، سرمایه داری نظارتی به مثابه خیانت در امانت، و الگوهای تاریک به مثابه تدلیس تحلیل می شوند. در نهایت، این پژوهش با ارائه یک مدل عملیاتی، این ارزش های اسلامی را به راهکارهای فنی مدرن پیوند می زند و عدالت را به «انصاف در طراحی»، امانت داری را به «حریم خصوصی در طراحی» و شفافیت را به «هوش مصنوعی قابل توضیح» ترجمه می کند. این چارچوب، راهکاری بومی و کاربردی برای اخلاقی سازی فضای دیجیتال و مبنایی برای سیاست گذاری و توسعه فناوری فراهم می آورد.

کلیدواژه ها:

Digital Ethics ، Prophetic Sirah ، Artificial Intelligence (AI) ، E-commerce ، Privacy ، Islamic Law of Transactions