مدیریت دانایی و چالش های پیاده سازی آن؛ مطالعه ای توصیفی بر مبانی، فرایندها و عوامل موثر

در دنیای رقابتی و متغیر امروز، دانش به عنوان سرمایه ای راهبردی و منبع اصلی مزیت رقابتی سازمان ها شناخته می شود. اهمیت مدیریت دانایی از آن جا ناشی می شود که سازمان ها نیاز دارند دانش موجود را به طور نظام مند شناسایی، خلق، ذخیره، تسهیم و به کارگیرند تا بتوانند تصمیم گیری های بهتری داشته باشند و نسبت به تغییرات محیطی واکنش موثر نشان دهند. مقاله ی حاضر با عنوان «مدیریت دانایی و چالش های پیاده سازی آن؛ مطالعه ای توصیفی بر مبانی، فرآیندها و عوامل موثر» با رویکردی توصیفی، به بررسی مفاهیم، الگوها و چالش های موجود در پیاده سازی نظام های مدیریت دانایی در سازمان های ایرانی پرداخته است. هدف اصلی این پژوهش، شناسایی موانع اجرایی و عوامل کلیدی موفقیت مدیریت دانایی است تا زمینه لازم برای طراحی راهبردهای بهبود فراهم شود. روش مطالعه مبتنی بر مرور نظام مند پژوهش های فارسی منتشرشده در فاصله ی سال های ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴ بوده است؛ یافته ها از ترکیب مطالعات مروری، میدانی و موردی در حوزه های آموزش عالی، صنعت نفت و نظام بهداشت و درمان استخراج شدند تا تنوع زمینه ای حفظ گردد. نتایج نشان می دهد که چالش های پیاده سازی مدیریت دانایی در ایران ماهیتی چندبعدی دارند و شامل مشکلات فرهنگی و رفتاری (مانند مقاومت در برابر اشتراک دانش و نبود فرهنگ یادگیری)، چالش های ساختاری و سازمانی (فقدان استراتژی و نقش های رسمی)، موانع فناورانه (ضعف زیرساخت های اطلاعاتی و طراحی غیرکاربرپسند)، و چالش های مدیریتی و انسانی (فقدان حمایت مدیران ارشد و کمبود مهارت های تخصصی) هستند. در مقابل، موفقیت اجرای مدیریت دانایی به چهار عامل کلیدی بستگی دارد: فرهنگ اشتراک و اعتماد سازمانی، حمایت و تعهد رهبری، یکپارچگی فناوری با فرآیندها، و توانمندسازی منابع انسانی. پژوهش نشان می دهد که سازمان هایی که این عوامل را به صورت هم زمان تقویت کرده اند، توانسته اند نظام دانایی پایدارتری ایجاد کنند و از نوآوری و یادگیری سازمانی برخوردار شوند. در نتیجه، مدیریت دانایی زمانی اثربخش خواهد بود که نه به عنوان پروژه ای فناورانه، بلکه به مثابه نظامی فرهنگی مدیریتی در قلب سازمان نهادینه گردد.

کلیدواژه ها:

مدیریت دانایی ، چالش های اجرایی ، فرهنگ سازمانی ، فناوری اطلاعات ، موفقیت سازمانی