آسیب شناسی و بررسی دلایل از بین رفتن معماری شهری

معماری شهری به عنوان بازتابی از هویت، فرهنگی، تاریخی و اجتماعی یک جامعه در دهه های اخیر با فرآیندهایی مواجه شده است که به تدریج ساختارهای معنادار، هماهنگ و بومی آن را از بین برده اند. این مقاله مروری با هدف شناسایی و تحلیل نظام مند عوامل موثر در فروپاشی معماری شهری طراحی شده است. با استفاده از روش مرور نظام مند ادبیات، منابع معتبری از پایگاه های Web of Science، Scopus و Google Scholar در بازه زمانی ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ جمع آوری و تحلیل شدند. یافته ها نشان می دهند که از بین رفتن معماری شهری نتیجه ای تک عاملی نیست، بلکه حاصل تعامل پیچیده ای از عوامل اقتصادی، سیاسی، فرهنگی و فناورانه است. از جمله دلایل کلیدی می توان به جهانی سازی یک سویه، سوءمدیریت شهری، گرایش به سودآوری کوتاه مدت در ساخت وساز، نادیده گرفتن دانش بومی، نابودی بافت های تاریخی، گسترش شهرنشینی بی رویه، عدم مشارکت شهروندان در طراحی فضاها و انتقال مدل های غربی اشاره کرد. این عوامل منجر به همگون سازی فضاهای شهری، از دست رفتن تنوع معماری، ایجاد محیط های بی روح و کاهش انسجام اجتماعی شده اند. علاوه بر این، سیاست های برنامه ریزی شهری که بر رشد کمی تمرکز دارند و از اصول پایداری و هویت محوری غافل اند این فرآیند را تشدید کرده اند. در نهایت نتایج تاکید می کنند که بازسازی معماری شهری مستلزم بازنگری در اصول برنامه ریزی، تقویت حکمرانی شهری، بازتاب دانش بومی در طراحی و ترویج معماری پاسخگو به نیازهای واقعی جامعه است.

کلیدواژه ها:

معماری شهری ، هویت فضایی ، جهانی سازی ، میراث فرهنگی ، شهرنشینی نامتعادل ، بومی سازی