نقش گفتگوهای علمی در شکل دهی پژوهش های دکتری

در این پژوهش مروری التقاطی و انتقادی بر مجموعه ای از گفتمان ها و شیوه های متفاوتی صورت می گیرد که ریاضیدانان و متفکران علوم وابسته برای تبیین ماهیت ریاضیات و نقش آن در تولید دانش به کار گرفته اند. هر یک از این گفتمان ها بر مبانی نظری پیش فرض های معرفت شناختی و زمینه های فرهنگی خاصی استوار است و به همین سبب وجوه متمایزی از ریاضیات را برجسته می سازد. در نتیجه این تنوع دیدگاه ها نه تنها موجب غنای نظری می شود بلکه چالش های اخلاقی و فلسفی تازه ای را نیز در مسیر گفتگوهای علمی پدید می آورد. در ادامه برخی از مسائل و رویکردهای اخلاقی که هر یک از این گفتمان ها تمایل به تاکید بر آنها دارند، مورد بررسی قرار می گیرد. این مسائل شامل نحوه مسئولیت پذیری دانشمندان در قبال پیامدهای اجتماعی دانش ریاضی، حدود بی طرفی، علم و نقش ارزش های انسانی در شکل دهی به پژوهش های علمی است، همچنین توانمندی ها و محدودیت های این رویکردها در شرایطی تحلیل می شود که هنوز چارچوبی فلسفی و اخلاقی مورد توافق در سطح جهانی شکل نگرفته است. فقدان چنین چارچوبی می تواند به چندپارگی، نظری برداشت های متناقض و دشواری در دستیابی به زبانی مشترک برای گفتگوی سازنده منجر شود. از سوی دیگر این مقاله نشان می دهد که بدون وجود مبنایی روشن برای تعامل اخلاقی گفتمان های علمی ممکن است در معرض خطر ساده سازی افراطی، سلطه یک دیدگاه خاص یا نادیده گرفتن پیامدهای انسانی و اجتماعی پژوهش قرار گیرند. بنابراین، در بخش پایانی تلاش می شود با گفتگو و گفتمان علمی شناسایی و تحلیل شود. هدف نهایی آن است که زمینه ای برای شکل گیری گفتگویی مسئولانه تر، جامع تر و معنادارتر فراهم گردد؛ گفتگویی که بتواند میان ریاضیات، فلسفه و اخلاق پلی مفهومی برقرار کرده و افق های تازه ای برای فهم نقش علم در جامعه معاصر بگشاید.

کلیدواژه ها:

تهدیدهای اثرگذار بر فرآیند ، ردی ، انتقادی ، خطرات ناشی از اتکای صرف بر یک مدل ناقص مبتنی بر تعامل اخلاقی ، خلاقیت و آفرینش ، ریاضی ، هنر و زیبایی شناسی در ریاضیات ، استدلال غیر رسمی و تفکر خلاق ، اثبات و روش شناسی ریاضی ، تعامل اجتماعی و فرهنگی در ریاضیات ، هستی شناسی اشیاء ریاضی