کاوش تجربه زیسته معلمان در مدیریت و برنامه ریزی کلاسهای چند پایه

کلاسهای چندپایه به عنوان یکی از راهکارهای نظامهای آموزشی برای تحقق عدالت آموزشی در مناطق کم جمعیت، واجد پیچیدگی های آموزشی، مدیریتی و برنامه درسی خاصی هستند. با وجود نقش محوری معلمان در موفقیت این کلاسها، بخش قابل توجهی از سیاست ها و برنامه های درسی بر مبنای الگوی کلاسهای تک پایه طراحی شده و کمتر به تجربه زیسته معلمان کلاسهای چند پایه توجه شده است. هدف پژوهش حاضر، فهم تجربه زیسته معلمان از مدیریت و برنامه ریزی آموزشی در کلاسهای چند پایه بود. این پژوهش با رویکرد کیفی و مبتنی بر پدیدارشناسی تفسیری انجام شد. داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختار یافته عمیق با معلمان دوره ابتدایی دارای تجربه تدریس در کلاسهای چند پایه گردآوری و تا رسیدن به اشباع نظری ادامه یافت. تحلیل داده ها با استفاده از روش تحلیل پدیدارشناختی تفسیری انجام شد. یافته های پژوهش در قالب چهار مضمون اصلی شامل تجربه زیستن در شرایط پیچیدگی و عدم قطعیت، برنامه ریزی سیال و موقعیتی، مدیریت کلاس مبتنی بر خود تنظیمی و مشارکت دانش آموزان و تجربه دوگانه فشار حرفه ای و معنایابی شغلی استخراج شد. نتایج نشان داد که معلمان کلاسهای چندپایه مدیریت و برنامه ریزی آموزشی را به مثابه فرایندی پویا، انعطاف پذیر و وابسته به شرایط واقعی کلاس تجربه می کنند و در غیاب حمایت های ساختاری، با اتکا به خرد عملی و تجربه حرفه ای، خود برنامه درسی رسمی را تعدیل و بازطراحی می کنند. همچنین عوامل فردی، برنامه درسی کلاسی و سازمانی به صورت تعاملی بر کیفیت این تجربه اثر گذار هستند. نتایج پژوهش بر ضرورت بازاندیشی در برنامه های تربیت معلم، طراحی برنامه های درسی انعطاف پذیر و به رسمیت شناختن تجربه زیسته معلمان در سیاست گذاری آموزشی تاکید دارد و می تواند مبنایی برای بهبود کیفیت آموزش در کلاس های چندپایه و ارتقای عدالت آموزشی فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تجربه زیسته ، کلاسهای چندپایه ، مدیریت کلاس ، برنامه ریزی درسی ، پدیدارشناسی تفسیری