اثربخشی فنون مختلف رویکرد شناختی رفتاری بر درمان نشانه های اختلال استرس پس از سانحه: یک مطالعه مروری نظام مند

اختلال استرس پس از سانحه یکی از شایع ترین و ناتوان کننده ترین اختلالات روان شناختی است که پیامدهای گسترده ای بر عملکرد هیجانی، شناختی و اجتماعی فرد بر جای می گذارد. درمان شناختی رفتاری و زیرشاخه های آن طی دهه های اخیر به عنوان یکی از موثرترین مداخلات برای کاهش نشانه های این اختلال معرفی شده اند. هدف پژوهش حاضر مرور نظام مند مطالعات داخلی انجام شده طی سال های ۱۳۹۴ تا ۱۴۰۴ درباره اثر بخشی فنون مختلف رویکرد شناختی رفتاری بر نشانه های اختلال استرس پس از سانحه در جمعیت ایرانی است. جستجو در پایگاه های noormags، magiran، SID و google scholar با استفاده از کلیدواژه های مرتبط انجام شد و پس از غربالگری ۹۸۰۹ مقاله اولیه در نهایت ۲۳ مطالعه واجد شرایط وارد پژوهش شدند. یافته ها نشان داد که فنون مختلف درمان شناختی رفتاری از جمله بازسازی شناختی، مواجهه تدریجی، تن آرامی، آموزش مهارت های حل مسئله، ذهن آگاهی و پردازش شناختی در اغلب جمعیت های بالینی موجب کاهش معنادار نشانه های اختلال استرس پس از سانحه شده اند. همچنین ترکیب درمان شناختی رفتاری با رویکردهای موج سوم مانند درمان مبتنی بر پذیرش و تعهد یا ذهن آگاهی و نیز مداخلات فیزیولوژیک مانند تحریک الکتریکی مستقیم در برخی مطالعات اثر بخشی بیشتری نشان داد. نتایج این مرور بیانگر آن است که درمان شناختی رفتاری در ایران رویکردی کارآمد، انعطاف پذیر و قابل بومی سازی برای درمان اختلال استرس پس از سانحه است و می تواند به عنوان درمان خط اول در مداخلات بالینی مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

اختلال استرس پس از سانحه ، درمان شناختی رفتاری ، پردازش شناختی ، ذهن آگاهی