جایگاه بلاکچین و قراردادهای هوشمند در اعتبارات اسنادی بر اساس UCP ۶۰۰ و حقوق ایران، اروپا و آمریکا در پرتو رویه داوری بین المللی

تحول دیجیتال در تجارت بین الملل، به ویژه با ظهور فناوری بلاکچین و قراردادهای هوشمند، پرسش های بنیادینی درباره قابلیت انطباق این فناوری ها با نهادهای سنتی حقوق تجارت از جمله اعتبار اسنادی مطرح کرده است. اعتبار اسنادی که بر اساس مقررات متحدالشکل اعتبارات اسنادی (UCP ۶۰۰) عمل می کند، بر اصولی همچون استقلال تعهد بانکی، تجرید اسناد از قرارداد پایه و لزوم مطابقت دقیق اسناد استوار است؛ اصولی که در نگاه نخست، با منطق خوداجرایی و شفافیت ذاتی قراردادهای هوشمند در تعارض قرار می گیرند. این پژوهش با رویکردی تحلیلی تطبیقی، جایگاه بلاکچین و قراردادهای هوشمند در ساختار اعتبارات اسنادی را در حقوق ایران، اتحادیه اروپا و ایالات متحده آمریکا بررسی می کند و میزان سازگاری آن ها با UCP ۶۰۰ را مورد ارزیابی قرار می دهد. یافته ها نشان می دهد که هرچند UCP ۶۰۰ ذاتا مبتنی بر اسناد سنتی است، اما از طریق ابزارهایی مانند eUCP و پذیرش اسناد الکترونیکی، ظرفیت تفسیری لازم برای انطباق محدود با فناوری بلاکچین را داراست. در حقوق آمریکا، اصلاحات اخیر قانون تجارت متحدالشکل بستر حقوقی روشن تری برای اعتبارات اسنادی دیجیتال فراهم کرده، در حالی که اتحادیه اروپا رویکردی محتاطانه و تدریجی در پذیرش اسناد قابل معامله الکترونیکی اتخاذ نموده و حقوق ایران نیز فاقد مقررات خاص ناظر بر این تحول است. در پرتو رویه داوری بین المللی، داوری به عنوان سازوکاری منعطف قادر است اختلافات ناشی از اعتبارات اسنادی مبتنی بر بلاکچین را حل وفصل کند، هرچند چالش هایی همچون ارزیابی ادله دیجیتال و تعیین قانون حاکم همچنان پابرجاست. نتیجه آنکه بلاکچین و قراردادهای هوشمند، در عین برخورداری از ظرفیت ارتقای کارایی و امنیت اعتبارات اسنادی، مستلزم بازنگری تدریجی در مقررات بین المللی و هماهنگی نظام های حقوقی داخلی با تحولات فناورانه اند.

کلیدواژه ها:

بلاکچین ، اعتبار اسنادی ، قرارداد هوشمند ، داوری بین المللی