واکاوی فرمالیستی تکنیک قلم زنی بر سینی های فلزی قاجار

هنر قلمزنی به عنوان یکی از شاخص ترین شاخه های فلزکاری، ایران در دوره قاجار به ویژه در قالب سینی های فلزی جلوه ای گسترده از مهارت فنی و ذوق زیبایی شناسانه هنرمندان را به نمایش می گذارد. مسئله اصلی این پژوهش، تحلیل چگونگی عناصر بصری همچون نقش، خط، فرم و سطح در ایجاد زیبایی و معنا در سینی های فلزی قلم زنی شده دوره قاجار است تا با اتکا بر تحلیل فرمالیستی الگویابی نقوش و بررسی جزئیات فنی قلم زنی به درکی دقیق از جایگاه این هنر در سلسله مراتب هنری قاجار دست یابد. لذا هدف پژوهش حاضر، واکاوی عمیق و نظام مند عناصر فرمی به کار رفته در قلم زنی سینی های فلزی تولید شده در عصر قاجار و شناسایی ویژگی های بصری و ترکیب بندی آنها با تاکید بر ارتباط میان فرم و معنا است. پرسش اصلی مطرح شده این است که نقوش ایجاد شده با تکنیک قلم زنی در سینی های قلم زنی قاجار از منظر تحلیل فرمالیستی چگونه بوده و چه الگوی مشترکی را نشان می دهند؟ روش تحقیق توصیفی-تحلیلی بوده و داده ها از طریق مطالعات کتابخانه ای و منابع معتبر اینترنتی گردآوری شده اند. یافته های پژوهش حاکی از آن است که سینی های فلزی قلم زنی شده دوره قاجار صرفا اشیاء کاربردی نیستند بلکه اسنادی بصری هستند که تحولات پارادایم هنری در این دوران را منعکس می کنند. واکاوی فرمالیستی این آثار نه تنها پیشرفت های فنی در فلزکاری را آشکار می سازد بلکه جایگاه این هنر را به عنوان پلی میان سنت های غنی ایرانی و مقتضیات زیبایی شناختی دوران مدرن تثبیت می کند. سینی های قلم زنی قاجار دارای ترکیب بندی های متقارن، پرکاری سطحی و تنوع قابل توجهی از نقوش گیاهی، حیوانی و صحنه های روایی بوده اند. این آثار حاصل تلفیق مهارت فنی، خلاقیت بصری و تداوم سنت های هنری ایران در بستر تحولات فرهنگی و اجتماعی دوره قاجار است.

کلیدواژه ها:

فلزکاری قاجار ، تکنیک قلم زنی ، سینی های فلزی ، فرم و نقش