روشهای طراحی معماری در طول تاریخ

این پژوهش با هدف واکاوی عمیق و انتقادی سیر تحول روشهای طراحی معماری از دوران پیشامدرن و سنت "استاد شاگردی" تا عصر "هوش مصنوعی مولد" تدوین شده است. روش تحقیق در این مقاله توصیفی- تحلیلی و مبتنی بر مرور سیستماتیک و گسترده متون و اسناد معتبر علمی جهان و ایران در بازه زمانی تاریخی تا سالهای اخیر (۱۴۰۳-۱۴۰۵) است. یافته ها نشان می دهد که پارادایم طراحی معماری طی ادوار مختلف چهار دگردیسی بنیادین را تجربه کرده است: نخست، گذار از فرایند "ناخودآگاه" و "بومی مبتنی بر ساخت" در دوران سنت به فرایند "خودآگاه و ترسیمی" در دوران رنسانس و بوزار؛ دوم، حرکت به سوی عقلانیت و روشمندی علمی در جنبش روشهای طراحی دهه ۱۹۶۰ میلادی؛ ظهور سوم، تفکر رایانشی و پارامتریک در اواخر قرن بیستم؛ و نهایتا، ورود به عصر "همکاری انسان و ماشین" در دهه سوم قرن بیست و یکم. این مقاله با تمرکز ویژه بر معماری ایران نشان می دهد که چگونه گسست از سنتهای طراحی هندسی و اقلیمی در دوران قاجار و پهلوی امروز می تواند با بهره گیری از الگوریتم های هوش مصنوعی و بازخوانی دیجیتال الگوهای کهن، به نوعی پیوستگی نوین دست یابد. نتایج حاکی از آن است که در سالهای ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ نقش معمار از "تولیدکننده فرم" به "مدیر استراتژیک داده ها" و "راهبر الگوریتم ها" تغییر یافته و هوش مصنوعی نه به عنوان جایگزین، بلکه به مثابه کاتالیزوری برای احیای خلاقیت و ارتقای عملکرد زیست محیطی بناها عمل می کند.

کلیدواژه ها:

روشهای طراحی معماری ، تاریخ معماری ، طراحی پارامتریک ، هوش مصنوعی مولد ، جنبش روشهای طراحی معماری ایران