نقش الگوهای بومی اسلامی در شکل گیری هویت فضایی شهرهای منطقه ای

هدف این پژوهش تبیین نقش الگوهای بومی اسلامی در شکل گیری و تقویت هویت فضایی شهرهای منطقه ای و بررسی ظرفیت های این الگوها در مواجهه با تحولات معاصر شهری است. روش تحقیق از نوع کیفی و مبتنی بر رویکرد مروری که طی آن منابع علمی، مقالات پژوهشی و مطالعات مرتبط با مفاهیم هویت، فضایی، معماری بومی و شهرسازی اسلامی ایرانی به صورت نظام مند گردآوری، تحلیل و تفسیر شدند. یافته های تحقیق نشان داد که الگوهای بومی اسلامی از طریق مولفه هایی چون ساختار محله محور، سلسله مراتب فضایی، ارزش های حریم و محرمیت، عدالت فضایی و بهره گیری از عناصر معماری بومی نقش تعیین کننده ای در بازنمایی هویت فضایی شهرهای منطقه ای داشته اند. این الگوها علاوه بر ایجاد خوانایی و انسجام کالبدی، موجب تقویت تعاملات اجتماعی، حس تعلق مکانی، امنیت و کیفیت فضایی محیط شهری شده اند. نتایج همچنین بیانگر آن است که گسست از این الگوها در فرایندهای توسعه معاصر، منجر به تضعیف هویت و یکنواختی فضایی در شهرهای منطقه ای شده است. در جمع بندی می توان نتیجه گرفت که بازخوانی و بازتفسیر خلاقانه الگوهای بومی اسلامی نه به صورت تقلید صوری بلکه با درک منطق فضایی آنها می تواند به عنوان راهبردی موثر در برنامه ریزی و طراحی شهری مورد استفاده قرار گیرد و زمینه تداوم هویت فضایی، ارتقای کیفیت محیط و توسعه پایدار شهرهای منطقه ای را فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

هویت فضایی ، الگوهای بومی اسلامی ، شهرهای منطقه ای ، معماری بومی ، شهرسازی اسلامی