بررسی تحلیلی توسعه گردشگری رویداد در راستای احیای بافت تاریخی یزد: رویکرد روش شناختی آمیخته

این پژوهش، با هدف بررسی تحلیلی نقش گردشگری رویداد در احیای اقتصادی، فرهنگی و اجتماعی بافت تاریخی یزد – به عنوان یکی از سایت های ثبت شده در فهرست میراث جهانی یونسکو که با چالش هایی همچون فرسودگی سازه ها، کاهش جمعیت ساکنان و ناکافی بودن زیرساخت های گردشگری مواجه است – انجام پذیرفته است. با بهره گیری از رویکرد روش شناختی آمیخته (کیفی-کمی)، مرحله کیفی بر پایه تحلیل مضمون مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۱۷ کارشناس محلی، ۱۳ مضمون بنیادین (از جمله جذب گردشگر، تعامل فرهنگی و مدیریت پایداری) و مفاهیم نوظهوری نظیر تجربه گردشگر و برندسازی مقصد را استخراج نمود. مرحله کمی، با ادغام مدل سازی ساختاری تفسیری (ISM)، روش تصمیم گیری آزمون و ارزیابی آزمایشگاهی (DEMATEL) و تحلیل MICMAC بر روی داده های پرسشنامه ای از همان کارشناسان، ساختار سلسله مراتبی روابط میان هشت متغیر کلیدی را تبیین کرد: گردشگری رویداد (ET) به عنوان پیشران اصلی، پایداری (SU) به عنوان عامل تعدیل گر، سرمایه فرهنگی-اجتماعی (CS)، حس مکان (PS) و مشارکت محلی (CL) به عنوان عوامل میانجی، تجربه گردشگر (TE) و بازاریابی برند (MB) به عنوان عوامل وابسته، و احیای بافت تاریخی (HTR) به عنوان خروجی نهایی. یافته ها حاکی از تاثیر خالص ET برابر با ۱.۸۸ به عنوان راننده کلیدی است، در حالی که SU شدت روابط را تعدیل می نماید (برای نمونه، افزایش ۲۵ درصدی تاثیر ET بر TE در سناریوهای پایدار). چالش هایی مانند تجاری سازی بیش ازحد و فرسودگی فیزیکی برجسته گردیدند. توسعه پایدار گردشگری رویداد از طریق رویدادهای محلی (مانند مراسم دهه محرم و نمایشگاه های صنایع دستی) و ادغام فناوری دیجیتال، می تواند به مرمت سازه ها، تقویت هویت فرهنگی و ممانعت از مهاجرت ساکنان یاری رساند. این پژوهش، خلاهای موجود در مطالعات بومی را پر نموده و چارچوبی عملی برای مدیریت میراث در سایر شهرهای تاریخی ایران ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

احیای بافت تاریخی ، تحلیل مضمون ، توسعه پایدار ، گردشگری رویداد ، مدل ISM-DEMATEL ، شهر یزد ، پایداری تعدیل گر