توسعه و اعتباریابی مقیاس سنجش جو یادگیری خلاق در مدارس و رابطه آن با پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش جو یادگیری خلاق در پیشرفت تحصیلی دانش آموزان دوره متوسطه اول شهر فارسان در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۳ انجام شد. با توجه به اهمیت فزاینده عوامل محیطی و روان شناختی در کیفیت یادگیری، این پژوهش تلاش کرد تا نشان دهد چگونه ابعاد مختلف جو خلاق—از جمله حمایت معلم، آزادی و اختیار یادگیری، امنیت روانی، فرصت تجربه گری، مشارکت و تعامل، و بازخورد سازنده—می توانند عملکرد تحصیلی دانش آموزان را تحت تاثیر قرار دهند. روش پژوهش توصیفی از نوع همبستگی بود و جامعه آماری شامل تمامی دانش آموزان پایه های هفتم تا نهم مدارس متوسطه اول شهر فارسان بود. نمونه ای ۲۵۰ نفری با روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شد. داده ها از طریق پرسشنامه استاندارد جو یادگیری خلاق و معدل نیم سال دوم دانش آموزان گردآوری شد. روایی سازه از طریق بررسی متخصصان و پایایی با آلفای کرونباخ تایید شد. تحلیل داده ها با استفاده از آمار توصیفی، آزمون کولموگروف–اسمیرنوف، همبستگی پیرسون و رگرسیون خطی چندگانه انجام گرفت. نتایج نشان داد بین جو یادگیری خلاق و پیشرفت تحصیلی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد و تقریبا ۳۶ درصد از واریانس پیشرفت تحصیلی دانش آموزان توسط مولفه های جو یادگیری خلاق تبیین می شود. همچنین مولفه «مشارکت و تعامل» قوی ترین پیش بین پیشرفت تحصیلی بود. یافته ها با نظریه های آمابیل، دسی و رایان، و سازنده گرایی ویگوتسکی هم خوانی دارد و بر اهمیت محیط های یادگیری فعال، مشارکتی و امن تاکید می کند. بر اساس نتایج، توجه جدی به بهبود جو یادگیری، تقویت حمایت معلم، افزایش آزادی یادگیری، و ایجاد امنیت روانی می تواند نقش مهمی در ارتقای کیفیت آموزش و عملکرد تحصیلی ایفا کند. در پایان، مجموعه ای از پیشنهادهای کاربردی برای معلمان، مدیران مدارس و سیاست گذاران آموزشی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

جو یادگیری خلاق ، پیشرفت تحصیلی ، مشارکت و تعامل ، امنیت روانی ، یادگیری فعال ، متوسطه اول ، فارسان