بهبود مهارت های اولیه خواندن از طریق آموزش مبتنی بر مسئله: یک اقدام پژوهی آموزشی با دانش آموزان دارای ناتوانی ذهنی

مهارت های پایه خواندن، شایستگی های حیاتی برای موفقیت تحصیلی هستند، اما دانش آموزان با ناتوانی ذهنی موانع چشمگیری در مسیر سوادآموزی تجربه می کنند. آموزش مبتنی بر یادگیری مسئله محور (PBL) رویکردی نویدبخش مطرح شده، هرچند پژوهش های اندکی اثربخشی آن را برای تقویت مهارت های خواندن فراگیران دارای محدودیت شناختی سنجیده اند. مطالعه حاضر به بررسی اجرای روش PBL جهت ارتقای توانش های اولیه خواندن در کلاس درس فراگیر ابتدایی پرداخت. طرح اقدام پژوهی آموزشی با استفاده از الگوی کمیس و مک تاگارت در دو چرخه و با مشارکت ۲۴ دانش آموز پایه ششم دبستان بوستان، شامل یک دانش آموز با تشخیص ناتوانی ذهنی، اجرا گردید. مداخله، تلفیق PBL با کتاب های داستان مصور و کارت های الفبا را در دستور کار قرار داد. گردآوری داده ها از طریق ارزیابی های روان خوانی شفاهی، سنجش دقت تلفظ، آهنگ کلام، روانی گفتار و وضوح صدا در کنار مشاهده ساختاریافته صورت پذیرفت. هر چرخه مراحل برنامه ریزی، اقدام، مشاهده و بازتاب را طی چهار جلسه مداخله در بر می گرفت. اجرای نظام مند PBL به بهبودهای قابل ملاحظه ای در توانش های خواندن منتهی شد. میانگین نمرات کلاسی از ۶۸ به ۹۲ امتیاز افزایش یافت و نرخ تسلط از ۶۲.۵ درصد به ۱۰۰ درصد ارتقا پیدا کرد. دانش آموز دچار ناتوانی ذهنی پیشرفت درخور توجهی نشان داد و نمره وی در طول چرخه های مداخله از ۴۰ به ۷۰ رسید. یافته های مشاهداتی حاکی از رشد مشارکت فعال، همکاری جمعی و تعامل اجتماعی فراگیران طی دوره اجرا بود. روش PBL به طور موثری مهارت های پایه خواندن را در میان یادگیرندگان متنوع، از جمله دانش آموزان با ناتوانی ذهنی، بهبود می بخشد. این رویکرد مشارکتی و بافت محور به شکلی موفقیت آمیز به نیازهای تحصیلی و اجتماعی در کلاس های فراگیر پاسخ می دهد. نتایج پژوهش مبین آن است که PBL می تواند به مثابه رویکرد طراحی همگانی برای یادگیری عمل کرده، باورهای سنتی درباره ضرورت جداسازی در آموزش ویژه را به چالش کشیده و از راهبردهای آموزشی فراگیر حمایت کند.

کلیدواژه ها:

آموزش مبتنی بر مسئله ، مهارت های اولیه خواندن ، ناتوانی ذهنی ، آموزش فراگیر ، آموزش ابتدایی