بررسی راهکارهای ارزشیابی کیفی-توصیفی متناسب با نیازهای شناختی و زبانی کودکان دوزبانه در پایه اول ابتدایی: طراحی الگوی تلفیقی پویا و پاسخگوی فرهنگی

ارزشیابی کیفی-توصیفی به عنوان رویکردی نوین در نظام آموزش ابتدایی ایران، با هدف کاهش استرس نمره گرایی و فراهم ساختن بازخوردهای سازنده طراحی و اجرا شده است. با این حال، ابزارها و رویه های کنونی این شیوه ارزشیابی در مناطق دوزبانه کشور با چالش های جدی مواجه است، به ویژه در پایه اول ابتدایی که کودکان برای نخستین بار با زبان فارسی به عنوان زبان رسمی آموزش و سنجش روبه رو می شوند. پژوهش حاضر با روش مروری نظام مند و تحلیل محتوای کیفی منابع علمی فارسی منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۸۰ تا ۱۴۰۳، به دنبال شناسایی چالش ها و ارائه راهکارهای عملی برای تطبیق ارزشیابی کیفی-توصیفی با نیازهای شناختی و زبانی کودکان دوزبانه است. یافته های این بررسی نشان می دهد که سوگیری زبانی در ابزارهای ارزشیابی، نادیده گرفتن سرمایه زبانی مادری، آمادگی ناکافی معلمان و انعطاف ناپذیری استانداردهای برنامه درسی، از مهم ترین موانع ارزشیابی عادلانه از این گروه از فراگیران به شمار می روند. در ادامه، با بهره گیری از مبانی نظری حوزه دوزبانگی و تجارب بومی سازی شده جهانی، الگویی تلفیقی تحت عنوان «ارزشیابی کیفی-توصیفی چندسطحی پل ساز» ارائه شده است. این الگو بر چهار اصل بنیادین به رسمیت شناسی زبان مادری، تمرکز بر نقاط قوت، بهره گیری از ارزشیابی پویا و پاسخگوی فرهنگی، و مشارکت فعال خانواده استوار است. نتایج این پژوهش می تواند به عنوان راهنمایی عملی برای معلمان، برنامه ریزان درسی و سیاست گذاران آموزشی در جهت تحقق عدالت آموزشی و شکوفایی استعدادهای نهفته کودکان دوزبانه در نظام تعلیم و تربیت ایران مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی کیفی-توصیفی ، دوزبانگی آموزشی ، پایه اول ابتدایی ، رشد شناختی ، عدالت آموزشی ، ارزشیابی پویا ، پوشه کار چندزبانه.