بررسی نظام مند خلاقیت کلامی در کودکان دوزبانه عربی- فارسی در مقایسه با کودکان تک زبانه فارسی زبان

زمینه و هدف: خلاقیت کلامی یکی از عالی ترین نمودهای رشد شناختی در کودکان است که تحت تاثیر تعاملات زبانی محیط پیرامون شکل می گیرد. در مناطق عرب نشین ایران به ویژه استان خوزستان، پدیده دوزبانگی عربی-فارسی به صورت گسترده وجود دارد، اما پژوهش های نظام مندی که به مقایسه خلاقیت کلامی این کودکان با همسالان تک زبانه فارسی زبان بپردازند بسیار اندک و پراکنده است. هدف از این مطالعه مروری، تحلیل و جمع بندی پژوهش های انجام شده در زمینه مقایسه خلاقیت کلامی در کودکان دوزبانه عربی-فارسی با کودکان تک زبانه فارسی زبان و ارائه تصویری جامع از چالش ها و مزیت های شناختی این گروه زبانی است. روش بررسی: این مطالعه از نوع مرور نظام مند روایتی است. با جستجوی کلیدواژه های مرتبط در پایگاه های اطلاعاتی علمی داخلی نظیر جهاد دانشگاهی، پرتال جامع علوم انسانی و مگیران، مقالات منتشرشده در بازه زمانی ۱۳۸۵ تا ۱۴۰۴ خورشیدی با معیار ورود جامعه آماری کودکان ۶ تا ۱۲ ساله عرب زبان خوزستان و مناطق مشابه بررسی شدند. یافته ها: تحلیل یافته ها حاکی از یک دوگانگی در نتایج است. برخی مطالعات با تکیه بر آزمون های واژگان فارسی، ضعف سیالی و دایره واژگان رسمی را در کودکان دوزبانه گزارش کرده اند، اما بخش دیگری از پژوهش ها با تاکید بر نظریه مزیت های دوزبانگی، عملکرد برتر این کودکان را در ابعاد انعطاف پذیری شناختی و اصالت تفکر نشان می دهند. به نظر می رسد ابزارهای سنجش فعلی با سوگیری فرهنگی و زبانی، توانایی شناسایی خلاقیت نهفته در ذهن دوزبانه ها را ندارند. نتیجه گیری: نظام آموزشی تک زبانه نتوانسته است پتانسیل خلاقیت کلامی دوزبانه های عربی-فارسی را شکوفا سازد. پیشنهاد می شود پژوهش های آتی به طراحی آزمون های خلاقیت مختلط و بررسی پدیده رمزگردانی خلاقانه در این کودکان معطوف گردد.

کلیدواژه ها:

خلاقیت کلامی ، دوزبانگی عربی-فارسی ، تک زبانه فارسی زبان ، مرور نظام مند ، کودکان