بررسی سواد داده (Data Literacy) در میان معلمان و پیامدهای آن برای یادگیری مبتنی بر شواهد

هدف اصلی این پژوهش، بررسی مفهومی و تحلیلی «سواد داده» در میان معلمان و تبیین پیامدهای آن بر گذار به سمت «یادگیری مبتنی بر شواهد» در نظام آموزشی است. در عصر حاضر که «داده» به عنوان یکی از ارکان اصلی تصمیم گیری در تمام حوزه ها شناخته می شود، آموزش و پرورش نیز از این قاعده مستثنی نیست. معلمان به عنوان مجریان اصلی فرآیند یاددهی-یادگیری، در خط مقدم استفاده از داده های دانش آموزی برای بهینه سازی روش های تدریس و بهبود نتایج یادگیری قرار دارند. با این حال، شواهد حاکی از وجود شکافی معنادار میان انتظارات نظام آموزشی از معلمان برای استفاده از داده ها و توانمندی ها و مهارت های واقعی آن ها در این زمینه است. این مقاله با استفاده از روش پژوهش مروری-کتابخانه ای و با تحلیل نظام مند منابع علمی داخلی و خارجی، به تبیین ابعاد مختلف سواد داده برای معلمان، از جمله توانایی جمع آوری، مدیریت، تحلیل، تفسیر و بکارگیری اخلاقی داده های آموزشی می پردازد. یافته های پژوهش نشان می دهد که سواد داده یک مهارت منفرد نیست، بلکه مجموعه ای از شایستگی های شناختی و عملی است که به معلمان امکان می دهد تا از شهود و تجربه صرف فراتر رفته و تصمیمات آموزشی خود را بر پایه شواهد عینی و معتبر اتخاذ کنند. این امر مستقیما به شخصی سازی یادگیری، شناسایی به موقع دانش آموزان در معرض خطر، ارزیابی اثربخشی راهبردهای تدریس و در نهایت، ارتقاء عدالت و کیفیت آموزشی منجر می شود. در پایان، مقاله با شناسایی موانع فردی، سازمانی و سیستمی در مسیر توسعه سواد داده معلمان، پیشنهاداتی کاربردی را در سه سطح سیاست گذاری کلان، برنامه های تربیت معلم و توسعه حرفه ای ضمن خدمت ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

سواد داده ، یادگیری مبتنی بر شواهد ، تصمیم گیری داده محور ، توسعه حرفه ای معلمان ، شایستگی های معلمی ، تحلیل داده های آموزشی