بررسی تاثیرات روانی جنگ بر دانش آموزان و راهکارهای حمایتی در مدارس

جنگ و درگیری های مسلحانه با ایجاد اختلالات گسترده در ساختارهای اجتماعی و روانی، تاثیرات عمیقی بر کودکان و نوجوانان می گذارند؛ به ویژه دانش آموزانی که در دوران حساس رشد شناختی، هیجانی و اجتماعی قرار دارند. هدف این مقاله مروری، بررسی نظام مند پژوهش های مرتبط با اثرات روان شناختی جنگ بر دانش آموزان و شناسایی موثرترین راهکارهای حمایتی قابل اجرا در محیط های مدرسه ای است. برای گردآوری منابع، جستجوی گسترده ای در پایگاه های علمی شامل PubMed، Scopus، Web of Science و Google Scholar انجام شد و مقالات منتشرشده بین سال های ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بررسی شدند. معیارهای ورود شامل مطالعات پیمایشی، کیفی، طولی و تجربی در حوزه روان شناسی کودکان جنگ زده، آسیب شناسی روانی دوران جنگ، و مداخلات مدرسه محور بود. یافته های مرور نشان می دهد که جنگ موجب افزایش معنادار اختلالاتی همچون اضطراب، افسردگی، اختلال استرس پس از سانحه (PTSD)، مشکلات رفتاری، افت تحصیلی، اختلالات تمرکز، احساس بی پناهی و کاهش مهارت های اجتماعی در دانش آموزان می شود. همچنین نقش عوامل محافظت کننده مانند حمایت عاطفی معلمان، حضور مشاوران مدرسه، مداخلات چندلایه روانی اجتماعی، آموزش مهارت های تنظیم هیجان و مشارکت خانواده در کاهش پیامدهای منفی برجسته شده است. بر اساس تحلیل منابع، مدارس یکی از مهم ترین بسترهای حمایت روانی از کودکان در شرایط جنگ هستند و می توانند از طریق آموزش کارکنان، غربالگری منظم، مداخلات گروهی و ایجاد محیط امن و پیش بینی پذیر نقش تعیین کننده ای در کاهش آسیب های روانی ایفا کنند. این مقاله در نهایت با بررسی شکاف های موجود در ادبیات پژوهش، ضرورت توسعه مداخلات بومی سازی شده و مبتنی بر شواهد را مطرح می کند و پیشنهادهایی برای تحقیقات آینده ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

جنگ ، سلامت روان دانش آموزان ، اختلال استرس پس از سانحه ، حمایت روانی اجتماعی ، مدارس ، مداخلات آموزشی ، تاب آوری کودکان