مدل رابطه ای هم نشینی با همسالان بزهکار و مهارت های اجتماعی با قلدری سایبری؛ نقش میانجی هیجانات اخلاقی و همدلی

هدف از این مطالعه بررسی مدل رابطه ای هم نشینی با همسالان بزهکار و مهارت های اجتماعی با قلدری سایبری به همراه نقش میانجی هیجانات اخلاقی و همدلی بود. جامعه آماری پژوهش دانش آموزان مقطع متوسطه دوم شهر رودبنه در سال تحصیلی ۱۴۰۲-۱۴۰۳ بودند که ۲۵۰ نفر به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب شدند. داده های پژوهش با استفاده از مقیاس هم نشینی با همسالان بزهکار (ADPS؛ پاسکال و همکاران، ۲۰۰۳)، پرسشنامه مهارت های اجتماعی ماتسون (MESSY؛ ماتسون و همکاران، ۱۹۸۳)، پرسشنامه تجربه قلدری-قربانی سایبری (CBVEQ؛ آنتیادو و همکاران، ۲۰۱۶)، مقیاس هیجان های اخلاقی (MES؛ تورنبرگ و همکاران، ۲۰۱۵) و مقیاس تجدیدنظر شده همدلی کودکان و نوجوانان (EmQue-CA-R؛ اورگاوو و همکاران، ۲۰۱۷) جمع آوری شد. تجزیه و تحلیل داده ها با استفاده از ضریب همبستگی پیرسون و معادلات ساختاری با استفاده از نرم افزارهای AMOS-۲۴ و SPSS-۲۶ انجام گرفت. نتایج تحلیل داده ها نشان داد که بین هم نشینی با همسالان بزهکار و قلدری سایبری رابطه مثبت و معناداری وجود دارد (۰۱/۰ > p). اما رابطه قلدری سایبری با مهارت های اجتماعی، هیجانات اخلاقی و همدلی به صورت منفی و معنادار بود (۰۱/۰ > p). هم نشینی با همسالان بزهکار، مهارت های اجتماعی، هیجانات اخلاقی و همدلی اثر مستقیم و معناداری بر قلدری سایبری نشان دادند (۰۰۱/۰ > p). همچنین، میان هم نشینی با همسالان بزهکار و مهارت های اجتماعی با قلدری سایبری از طریق نقش میانجی هیجانات اخلاقی و همدلی اثر غیرمستقیم وجود داشت (۰۰۱/۰ > p). بر اساس یافته های پژوهش می توان نتیجه گرفت که هم نشینی با همسالان بزهکار می تواند زمینه گرایش به قلدری سایبری را فراهم کرده و تقویت مهارت های اجتماعی، هیجانات اخلاقی و همدلی می تواند در کاهش قلدری سایبری نقش داشته باشد.

کلیدواژه ها:

قلدری سایبری ، مهارت های اجتماع ، همدلی ، هم نشینی با همسالان بزهکار ، هیجانات اخلاقی