طراحی و اعتباریابی مدل رهبری دیجیتال برای مدیران آموزشی در دوران تحول هوش مصنوعی و فناوری

عصر تحول دیجیتال و ظهور هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با دگرگونی های بی سابقه ای مواجه ساخته است. مدیران آموزشی دیگر نمی توانند صرفا با اتکا بر سبک های سنتی رهبری، مدارس را در این عصر جدید هدایت کنند. پژوهش حاضر با هدف طراحی و اعتباریابی مدل رهبری دیجیتال برای مدیران آموزشی در دوران تحول هوش مصنوعی و فناوری انجام شده است. روش تحقیق از نوع ترکیبی اکتشافی متوالی (کیفی-کمی) بود. در بخش کیفی، با ۲۵ نفر از مدیران مدارس موفق در حوزه فناوری، متخصصان برنامه ریزی درسی و فناوری آموزشی و صاحب نظران حوزه هوش مصنوعی، مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام شد و داده ها با روش تحلیل مضمون تحلیل گردید. در بخش کمی، پرسشنامه محقق ساخته بر روی ۳۸۰ نفر از مدیران و معاونان مدارس شهر کرج (نواحی ۲ و ۴) اجرا شد و داده ها با استفاده از تحلیل عاملی تاییدی و مدل معادلات ساختاری تحلیل شدند. یافته های کیفی منجر به شناسایی ۵ مولفه اصلی برای مدل رهبری دیجیتال شامل: (۱) سواد دیجیتال و هوش مصنوعی، (۲) رهبری تحول آفرین دیجیتال، (۳) فرهنگ یادگیری دیجیتال، (۴) زیرساخت و حکمرانی داده، (۵) رهبری اخلاقی و انسان محور در عصر هوشمندی شد. نتایج کمی نشان داد که الگوی پنج عاملی طراحی شده از برازش مطلوبی برخوردار است (CFI=۰.۹۲, RMSEA=۰.۰۵). همچنین بین مولفه های مدل و اثربخشی سازمانی مدارس رابطه مثبت و معنادار (r=۰.۶۴) وجود دارد. مدل نهایی در قالب یک چرخه عملیاتی هفت مرحله ای (ارزیابی، چشم اندازیابی، توانمندسازی، پیاده سازی، پایش اخلاقی، بازخورد و توسعه) طراحی شد. این پژوهش بر ضرورت گذار از رهبری تراکنشی و سنتی به رهبری تحول آفرین دیجیتال و انسان محور در نظام آموزشی ایران تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

رهبری دیجیتال ، هوش مصنوعی در آموزش ، مدیران آموزشی ، تحول دیجیتال ، شایستگی های دیجیتال