جایگاه معلم در اندیشه و سخنان امام شهید آیت الله خامنه ای

جایگاه معلم در نظام تعلیم و تربیت اسلامی همواره موضوعی محوری و در عین حال چالش برانگیز بوده است. در دنیای معاصر، که فناوری های نوین آموزشی رقیبی جدی برای نقش سنتی معلم شده اند، بازخوانی اندیشه های رهبران فکری جوامع اسلامی می تواند افق های تازه ای برای بازتعریف منزلت معلم بگشاید. پژوهش حاضر با هدف تبیین و تحلیل تطبیقی جایگاه معلم در اندیشه و سخنان حضرت امام خمینی (ره) و حضرت آیت الله خامنه ای (مدظله العالی) به انجام رسیده است. مسئله اصلی این مطالعه، شناسایی وجوه اشتراک و افتراق دیدگاه های این دو رهبر برجسته انقلاب اسلامی در باب چیستی منزلت معلم، ابعاد و مولفه های آن، مسئولیت های معلم و چگونگی تحقق تکریم اجتماعی اوست. این پژوهش از نوع کیفی و با روش تحلیل تطبیقی کلان نگر انجام شده است. جامعه پژوهش شامل کلیه بیانات و مکتوبات امام خمینی (ره) در صحیفه امام و مجموعه سخنان آیت الله خامنه ای در پایگاه اطلاع رسانی دفتر حفظ و نشر آثار ایشان بوده که با روش نمونه گیری هدفمند، بخش های مرتبط با کلیدواژه هایی چون معلم، تعلیم، تربیت و تکریم انتخاب گردیده است. گردآوری داده ها به روش اسنادی و با استفاده از فرم های فیش برداری نظام مند انجام شده و تحلیل داده ها نیز با روش تحلیل محتوای کیفی از نوع تفسیری-استقرایی و کدگذاری دستی صورت پذیرفته است. اعتباربخشی به یافته ها از طریق بازبینی مکرر، بازبینی توسط همتایان و مستندسازی ممیزی تامین شده است. یافته های پژوهش به استخراج چهار مقوله کلان در باب جایگاه معلم انجامید: نخست، تقدس ذاتی حرفه معلمی و انتساب آن به رسالت انبیا که با تعبیر «معلمی شغل انبیاست» از سوی امام خمینی (ره) و «رسالت الهی» از سوی آیت الله خامنه ای صورتبندی شده است. دوم، تعریف معلم به مثابه «انسان ساز» و «مهندس شخصیت نسل آینده» با تاکید مشترک بر تقدم تزکیه بر تعلیم. سوم، وجوب تکریم معلم به مثابه یک فریضه اجتماعی و حکومتی که تحقق آن مستلزم همگانی شدن در تمامی سطوح جامعه است. چهارم، تفاوت زمینه ای در ادبیات دو رهبر که بیانگر گذار از الگوی «معلم مجاهد» در اندیشه امام خمینی (ره) به الگوی «معلم افسر جنگ نرم» در اندیشه آیت الله خامنه ای است. این تفاوت نه

کلیدواژه ها:

جایگاه معلم ، امام خمینی ، آیت الله خامنه ای ، تعلیم و تربیت اسلامی ، انسان سازی ، تکریم معلم ، تحلیل تطبیقی.