شناسایی و تحلیل راهکارهای معلمان برای افزایش انگیزش یادگیری علوم تجربی در پایه چهارم ابتدایی: یک مطالعه کیفی

انگیزش درونی یادگیری، پیش شرط اساسی تحقق یادگیری عمیق و پایدار در درس علوم تجربی است. دانش آموزان پایه چهارم ابتدایی در مرحله عملیات عینی پیاژه قرار دارند و برای درک مفاهیم علمی به تجارب ملموس و عینی نیازمندند. هدف: این پژوهش با هدف شناسایی، دسته بندی و تحلیل راهکارهای عملی معلمان برای افزایش انگیزش درونی دانش آموزان در درس علوم تجربی پایه چهارم انجام شد. روش: مطالعه حاضر با رویکرد کیفی و روش پدیدارشناسی توصیفی انجام شد. مشارکت کنندگان ۵ معلم با تجربه (۵ زن) با میانگین سابقه تدریس ۵ تا ۱۲ سال در پایه چهارم بودند که با روش نمونه گیری هدفمند و حداکثر تنوع انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق گردآوری و با روش تحلیل مضمون براون و کلارک (۲۰۰۶) در شش مرحله کدگذاری و تحلیل شد. یافته ها: تحلیل تجارب معلمان به شناسایی ۸ مضمون اصلی و ۱۸ مضمون فرعی انجامید که عبارت اند از: عینی سازی و ملموس سازی مفاهیم با ۷ زیرمضمون (آزمایش، داستان پردازی، ساخت مدل، کارتون آموزشی، نمایش خلاق، روش قیاس و تشبیه، آزمایش در فضای باز)؛ خودمختاری و عاملیت؛ محیط امن و حمایت گر عاطفی؛ توجه به تفاوت های فردی و ارزیابی مبتنی بر خود؛ دانش آموز به عنوان معلم و تولیدکننده محتوا؛ تقدیر نمادین و خلاقانه؛ نقش محوری انرژی، علاقه و تخصص معلم؛ چالش ها و موانع ساختاری شامل آسیب های اجتماعی، کمبود زمان و تراکم دانش آموز، و محدودیت امکانات. نتیجه گیری: معلمان با بهره گیری از طیف وسیعی از راهکارهای خلاقانه و کم هزینه، انگیزش درونی دانش آموزان را تقویت می کنند. بر اساس یافته ها، مدل «سطوح سه گانه راهکارهای انگیزشی» شامل سطح ۱) راهکارهای صفر تا صد معلمی، سطح ۲) راهکارهای نیمه ساختاریافته، و سطح ۳) راهکارهای ساختاریافته ارائه شد. این مدل می تواند نقشه راهی برای معلمان با سطوح مختلف دسترسی به امکانات باشد.

کلیدواژه ها:

انگیزش درونی ، علوم تجربی ، پایه چهارم ابتدایی ، نظریه خودتعیین گری ، راهکارهای معلمان