مرور سیستماتیک چالش ها و راهکارهای مدیریت آموزشی در دانشگاه های نسل سوم و مهارت محور

دانشگاه های نسل سوم با تاکید بر کارآفرینی، نوآوری و تعامل نظام مند با صنعت، نقشی فراتر از آموزش و پژوهش سنتی ایفا کرده و مسئولیت خلق ارزش اقتصادی و اجتماعی را بر عهده دارند. در ایران، دانشگاه های مهارت محور به ویژه دانشگاه ملی مهارت در مسیر گذار به این الگو با چالش های مدیریتی، ساختاری و فرهنگی متعددی مواجه اند. هدف این مقاله، مرور سیستماتیک چالش ها و راهکارهای مدیریت آموزشی در دانشگاه های نسل سوم و مهارت محور با اتکا به ادبیات بین المللی و تجارب داخلی است. این پژوهش با روش مرور سیستماتیک و جست وجو در پایگاه های Scopus، Web of Science، ERIC و Google Scholar در بازه زمانی ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۴ انجام شد. پس از اعمال معیارهای ورود مرتبط با مفاهیم دانشگاه کارآفرین، دانشگاه نسل سوم، آموزش عالی مهارت محور و مدیریت آموزشی، ۷۸ منبع علمی انتخاب و به صورت تحلیل تماتیک بررسی شدند. یافته ها نشان داد چالش ها در پنج محور اصلی دسته بندی می شوند: ساختار و حکمرانی دانشگاهی؛ برنامه های درسی و مهارت آموزی؛ سرمایه انسانی و توانمندسازی اعضای هیئت علمی؛ ارتباط با صنعت و زیست بوم نوآوری؛ و نظام ارزیابی و تامین مالی. در مقابل، راهکارهای کلیدی شامل استقرار حکمرانی مشارکتی، طراحی برنامه های درسی مبتنی بر شایستگی، توسعه مراکز نوآوری و کارآفرینی، اصلاح نظام ارتقای اعضای هیئت علمی و تنوع بخشی به منابع مالی است. نتایج نشان می دهد موفقیت دانشگاه های نسل سوم مستلزم تحول در مدیریت آموزشی و گذار از رویکرد بوروکراتیک به مدیریت شبکه ای و کارآفرینانه است. تدوین چارچوب های راهبردی، توانمندسازی مدیران و تقویت پیوند صنعت و دانشگاه از الزامات تحقق ماموریت مهارت محور و کارآفرینانه به شمار می رود.

کلیدواژه ها:

واژگان کلیدی: دانشگاه نسل سوم ، مدیریت آموزشی ، دانشگاه مهارت محور ، کارآفرینی دانشگاهی ، حکمرانی آموزش عالی