تحلیل تاثیرات اکوتوریسم بر رفتارهای فرهنگی جوامع میزبان

هدف اصلی این پژوهش، تحلیل و ارزیابی تاثیرات چندوجهی اکوتوریسم بر رفتارهای فرهنگی جوامع میزبان در مناطق روستایی ایران است. اکوتوریسم به عنوان یکی از پایدارترین شاخه های صنعت گردشگری، با تاکید بر حفظ محیط زیست و توانمندسازی جوامع محلی، به طور فزاینده ای در حال گسترش است. با این حال، تعامل میان گردشگران و جوامع میزبان می تواند منجر به تغییرات عمیق در الگوهای رفتاری، هنجارها، ارزش ها و سنت های فرهنگی شود. این پژوهش با استفاده از روش تحقیق آمیخته (کیفی و کمی) و با بهره گیری از ابزارهای پرسشنامه و مصاحبه نیمه ساختاریافته به بررسی این تاثیرات در سه روستای منتخب در استان های گیلان، یزد و فارس پرداخته است. جامعه آماری شامل ساکنان محلی و فعالان حوزه گردشگری بوده و حجم نمونه بااستفاده از فرمول کوکران و روش نمونه گیری هدفمند تعیین گردید. یافته های کمی با استفاده از نرم افزار SPSS و یافته های کیفی از طریق تحلیل محتوای مصاحبه ها استخراج شد. نتایج پژوهش حاکی از تاثیرات دوگانه اکوتوریسم بر رفتارهای فرهنگی است. در بعد مثبت، احیای صنایع دستی بومی، تقویت هویت محلی، افزایش آگاهی های زیست محیطی و گشودگی فرهنگی مشاهده می شود. در مقابل، در بعد منفی، مواردی همچون تجاری سازی فرهنگ، تغییر در الگوهای مصرف، کمرنگ شدن برخی آداب و رسوم سنتی و تقلیدهای رفتاری از گردشگران، به ویژه در میان نسل جوان، شناسایی گردید. این مقاله در نهایت پیشنهادهایی را برای سیاست گذاران و برنامه ریزان حوزه گردشگری به منظور به حداکثر رساندن تاثیرات مثبت و مدیریت پیامدهای منفی اکوتوریسم بر فرهنگ جوامع میزبان ارائه می دهد.

کلیدواژه ها:

اکوتوریسم ، رفتارهای فرهنگی ، جوامع میزبان ، توسعه پایدار ، تاثیرات اجتماعی-فرهنگی ، گردشگری روستایی.