چارچوبی یکپارچه برای توانمندسازی معلمان در مواجهه با هوش مصنوعی و تهاجم فرهنگی

پیشرفت شتابان فناوری های دیجیتال و هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را هم زمان با دو چالش موازی روبه رو ساخته است: از یک سو، استفاده پاسخ محور از ابزارهای هوشمند، به تضعیف رنج تفکر و شکل گیری تفکر کاذب در فرایند یادگیری منجر می شود؛ و از سوی دیگر، هجوم محتوای فرهنگیرسانه ای در فضای مجازی، هویت فرهنگی دانش آموزان را تهدید می کند. این مقاله با تلفیق دو منظومه نظری – تربیت اسلامی و روان شناختی (با تاکید بر آرای شهید مطهری و صفایی حائری) و الگوهای توانمندسازی معلمان در عصر دیجیتال – در پی ارائه چارچوبی یکپارچه برای به کارگیری نوآوری های فناورانه در جهت تحول روش های آموزشی است. هدف اصلی، طراحی مدلی است که در آن معلمان، با برخورداری از سواد دوگانه سواد هوش مصنوعی و سواد رسانه ای، بتوانند هم از ظرفیت های فناوری برای تعمیق یادگیری بهره گیرند و هم با تقویت تفکر نقادانه و هویت فرهنگی، دانش آموزان را در برابر تهدیدهای شناختی و فرهنگی مقاوم سازند. یافته های این پژوهش کیفی نشان می دهد که رویکرد یک سویه – اعم از طرد فناوری یا توسل بی قید به آن – ناکارآمد است؛ بلکه راه حل در بازتعریف تربیتی جایگاه ابزارها، تغییر الگوی ارزشیابی از پاسخ به فرایند، اصلاح نقش والدین و معلمان، و آموزش نحوه استفاده آگاهانه از فناوری نهفته است. در نتیجه، پیاده سازی این چارچوب نه تنها کیفیت تدریس را ارتقا می دهد، بلکه مدرسه را به کانون پرورش نسلی تبدیل می کند که هم توان تحلیل مستقل دارد و هم در عین بهره گیری از فناوری، هویت فرهنگی خویش را پاس می دارد.

کلیدواژه ها:

توانمندسازی معلمان ، هوش مصنوعی در آموزش ، سواد رسانه ای ، تفکر کاذب ، رنج تفکر ، هویت فرهنگی ، تربیت اسلامی ، روان شناسی تربیتی ، تحول روش های آموزشی