الگوهای نوین آموزش در شرایط جنگی و بحرانی: رویکردی برای تعلیم و تربیت در محیط های مجازی و آنلاین

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل الگوهای نوین آموزشی مناسب برای شرایط جنگی و بحرانی با تاکید بر محیط های مجازی و آنلاین انجام گرفته است. جنگ و درگیری های نظامی تاثیرات ویرانگری بر نظام های آموزشی جهان دارند و بر اساس گزارش یونیسف، بیش از ۲۲۴ میلیون کودک و نوجوان در مناطق جنگ زده تحت تاثیر بحران های آموزشی قرار دارند. جمهوری اسلامی ایران نیز با تجربه جنگ تحمیلی هشت ساله و تخریب بیش از ۱۲ هزار مدرسه، نیازمند طراحی الگوهای آموزشی مقاوم در برابر بحران ها است. روش پژوهش، مرور نظام مند با رویکرد تحلیل محتوای کیفی بود. منابع از پایگاه های بین المللی (ERIC، Scopus، Web of Science) و فارسی (SID، IranDoc) با کلیدواژه های «آموزش در شرایط بحرانی»، «آموزش جنگی» و «تاب آوری آموزشی» در بازه زمانی ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۴ جستجو شد. پس از غربالگری، ۴۵ منبع برای تحلیل نهایی انتخاب شد. یافته ها نشان داد که شش الگوی نوین آموزشی برای شرایط جنگی و بحرانی شناسایی شده است: (۱) یادگیری ترکیبی تطبیقی با قابلیت جابجایی بین حالت های حضوری و مجازی، (۲) یادگیری اجتماعی-عاطفی برای کاهش آسیب های روانی، (۳) آموزش مبتنی بر تاب آوری در سه سطح فردی، خانوادگی و نظامی، (۴) آموزش از راه دور اضطراری با استفاده از رسانه های سنتی و دیجیتال، (۵) یادگیری موبایل با قابلیت استفاده آفلاین، و (۶) آموزش مبتنی بر مشارکت جامعه. تجربه ایران در دوران جنگ تحمیلی نشان داد که استفاده از صدا و سیما، مدارس سیار و کانکسی از راهکارهای موفق بوده است. نتیجه گیری می شود که طراحی نظام آموزشی تاب آور در شرایط بحرانی مستلزم تدوین برنامه ملی، سرمایه گذاری در زیرساخت های دیجیتال، توانمندسازی معلمان، اجرای برنامه های یادگیری اجتماعی-عاطفی و بومی سازی الگوهای بین المللی است.

کلیدواژه ها:

آموزش در شرایط جنگی ، آموزش اضطراری ، یادگیری دیجیتال ، تاب آوری آموزشی ، یادگیری ترکیبی ، علوم تربیتی