جایگاه مفهوم مصلحت در حقوق خانواده

این مقاله به تحلیل جایگاه «مصلحت» در حقوق خانواده ایران می پردازد. مصلحت به عنوان یک اصل فقهی-حقوقی، ابزاری انعطاف پذیر برای مدیریت پیچیدگی های روابط خانوادگی و ایجاد تعادل میان منافع فردی و عمومی است. کاربرد اصلی آن در سه حوزه حضانت (با محوریت مصلحت طفل)، طلاق و تعدد زوجات مشهود است. اگرچه این اصل امکان پاسخگویی به شرایط خاص هر پرونده را فراهم می کند، اما ماهیت انتزاعی و سیال آن باعث شده تا معیارهای تشخیص آن اغلب ذهنی باشد. این ابهام منجر به صدور احکام متناقض، سلیقه گریزی قضایی و گاهی تضییع حقوق طرفین ضعیف تر شده است. پژوهش حاضر با روش توصیفی-تحلیلی نشان می دهد که برای غلبه بر چالش ها، نیازمند شفاف سازی مفاهیم هستیم. راهکارهای پیشنهادی شامل تدوین دستورالعمل های اجرایی دقیق توسط دیوان عالی کشور، ارائه شاخص های عینی و قابل اندازه گیری برای سنجش مصلحت، و الزام به آموزش تخصصی قضات در علوم روانشناسی و جامعه شناسی است. همچنین تقویت نهاد کارشناسی و تشکیل دادگاه های تخصصی خانواده از جمله اقدامات ضروری برای کاهش خطاهای انسانی و افزایش دقت در احکام ذکر شده است. هدف نهایی، تبدیل مصلحت از یک مفهوم مبهم به ابزاری علمی و عادلانه است که ضمن حفظ استقلال قضایی، امنیت حقوقی اعضا و رفاه کودک را تضمین کند و از سوءاستفاده های احتمالی جلوگیری نماید.

کلیدواژه ها:

کلیدواژه ها: مصلحت ، حقوق خانواده ، حضانت فرزند ، تعدد زوجات ، عدالت قضایی