سنجش تطبیقی مسئولیت مدنی ناشی از خسارت های زیست محیطی فرامرزی در پرتو رای های دیوان بین المللی دادگستری

مسئولیت مدنی ناشی از خسارات زیست محیطی فرامرزی، به دلیل ماهیت پیچیده و فرامرزی آلودگی ها، چالشی جدی برای حقوق بین الملل محسوب می شود. این مقاله با رویکردی تحلیلی و تطبیقی، به بررسی آرای دیوان بین المللی دادگستری (ICJ) در خصوص مسئولیت مدنی دولت ها در قبال خسارات زیست محیطی که از مرزهای جغرافیایی فراتر می روند، می پردازد. مبانی نظری این مسئولیت، به ویژه اصل بنیادین "عدم ضرر رساندن به محیط زیست دیگران" و اصل "آلوده کننده می پردازد"، مورد تحلیل قرار گرفته و دامنه شمول آن ها در پرتو رویه های قضایی دیوان، تبیین می شود. چالش های کلیدی اثبات رابطه سببیت میان فعل یا ترک فعل دولت مسئول و خسارت وارده، و همچنین تعیین دامنه مفهوم "خسارت زیست محیطی" (که فراتر از خسارات مادی صرف رفته و شامل آسیب به تنوع زیستی و سلامت انسان نیز می شود)، از محورهای اصلی بحث هستند. در این راستا، ضمن بررسی پرونده های مهم دیوان، نقش شواهد علمی و نظر کارشناسان در اثبات علیت مورد توجه قرار می گیرد. همچنین، با توجه به اهمیت روزافزون تغییرات اقلیمی، چشم انداز آینده مسئولیت مدنی در قبال این نوع خسارات، از جمله در پرتو نظرات مشورتی دیوان، مورد بررسی قرار می گیرد. هدف این پژوهش، ارائه چارچوبی حقوقی برای فهم بهتر و کاربرد موثرتر قواعد مسئولیت مدنی در حفاظت از محیط زیست جهانی و حصول اطمینان از جبران کامل خسارات وارده به دولت ها و اشخاص متضرر است.

کلیدواژه ها:

کلیدواژگان: مسئولیت مدنی ، خسارت زیست محیطی فرامرزی ، دیوان بین المللی دادگستری ، اصل عدم ضرر ، رابطه سببیت