طراحی مدل پایش زودهنگام خطر افت تحصیلی با داده های کلاس و مشاهده معلم بدون آزمون های سنگین

زمینه و هدف: افت تحصیلی یکی از چالش های پیچیده و پرهزینه در نظام های آموزشی است که آینده تحصیلی و شغلی دانش آموزان را تهدید می کند. اکثر مدل های موجود برای شناسایی این پدیده، بر آزمون های سنگین و داده های تاخیری (مانند نمرات نهایی) تکیه دارند که علاوه بر ایجاد اضطراب، اغلب پس از وقوع بحران هشدار می دهند. هدف این پژوهش، طراحی مدل «پایش زودهنگام خطر افت تحصیلی» با استفاده از داده های کلاس درس و مشاهده معلم، بدون نیاز به آزمون های رسمی و پرهزینه است.روش: این پژوهش از نظر هدف، توسعه ای و از نظر ماهیت، یک مطالعه توصیفی-مروری است. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی مقالات فارسی منتشر شده در حوزه افت تحصیلی و عوامل موثر بر آن در پایگاه های اطلاعاتی معتبر بود. با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند، ۱۰ مقاله علمی-پژوهشی منتشر شده بین سال های ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۹ انتخاب و مورد تحلیل محتوای ترکیبی قرار گرفتند.یافته ها: نتایج تحلیل نشان داد که افت تحصیلی فرآیندی تدریجی است که علائم آن پیش از تاثیر بر نمرات، در رفتار و عملکرد کلاسی دانش آموز بروز می کند. شاخص های کلیدی شناسایی شده در سه بعد اصلی دسته بندی شدند: ۱) شاخص های رفتاری و انگیزشی (مانند کاهش مشارکت، بی قراری، و گسست عاطفی)، ۲) شاخص های تحصیلی فرآیندی (مانند کیفیت انجام تکالیف، نظم و حضور و غیاب، و نمرات ارزشیابی های مستمر)، و ۳) شاخص های تعاملی (مانند کیفیت ارتباط با معلم و همکلاسی ها). تلفیق این شاخص ها نشان داد که مشاهدات معلم به عنوان «سنسور» زنده، قدرت پیش بینی کننده بالایی دارد.نتیجه گیری: مدل پیشنهادی این پژوهش با تغییر تمرکز از «ارزیابی نتیجه» به «ارزیابی فرآیند»، ابزاری کارآمد، کم هزینه و کم استرس را در اختیار معلمان قرار می دهد. این مدل امکان شناسایی دانش آموزان در معرض خطر را در مراحل ابتدایی و قبل از وقوع بحران فراهم می کند و بر ضرورت استفاده از قضاوت حرفه ای معلمان و داده های واقعی کلاس برای پایش سلامت آموزشی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

افت تحصیلی ، پایش زودهنگام ، مشاهده معلم ، داده های کلاس ، مدل سازی آموزشی.