تفاوت های جنسیتی در اثربخشی برنامه فرزندپروری مثبت (Triple P) بر کاهش استرس والدگری: مطالعه موردی مادران و پدران دانش آموزان دختر دبستانی

استرس والدگری پدیده ای پیچیده است که سلامت روان والدین را تحت تاثیر قرار می دهد و بر رشد کودکان نیز اثرات منفی دارد. برنامه های فرزندپروری مثبت، از جمله Triple P، در کاهش این استرس موثر شناخته شده اند. با این حال، پژوهش ها کمتر به تفاوت های جنسیتی در اثربخشی این مداخلات، به ویژه در بافت های فرهنگی خاص مانند ایران، پرداخته اند. این مطالعه با هدف بررسی تفاوت های احتمالی در اثربخشی برنامه آموزش فرزندپروری مثبت بر کاهش استرس والدگری میان مادران و پدران دانش آموزان دختر ۷ تا ۱۲ ساله در یک مدرسه ابتدایی دخترانه در شهرستان تربت حیدریه انجام شد.این پژوهش از نوع نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل والدین دانش آموزان دختر ۷ تا ۱۲ ساله در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۵ بود. ۶۰ والد به روش نمونه گیری در دسترس انتخاب شدند. گروه آزمایش در شش جلسه برنامه Triple P شرکت کردند، در حالی که گروه کنترل مداخله ای دریافت نکرد. داده ها با استفاده از پرسشنامه شاخص استرس والدگری کوتاه (PSI-SF) در سه مرحله (پیش آزمون، پس آزمون و پیگیری) جمع آوری و با استفاده از آمار توصیفی و تحلیل کوواریانس (ANCOVA) در نرم افزار SPSS تحلیل شدند.نتایج نشان داد که برنامه Triple P به طور معناداری استرس والدگری را در گروه آزمایش کاهش داده است. بررسی تفاوت های جنسیتی نشان داد که هر دو مادران و پدران از مداخله بهره مند شدند، اما مادران کاهش استرس والدگری بیشتری را نسبت به پدران تجربه کردند. میانگین کاهش استرس در مادران ۲۲ واحد و در پدران ۱۷ واحد بود. این اثر تا مرحله پیگیری یک ماهه نیز پایدار ماند.این یافته ها تایید می کند که برنامه Triple P در کاهش استرس والدگری در بافت ایرانی موثر است، اما اثربخشی آن برای مادران بیشتر از پدران است. این تفاوت احتمالا به نقش های جنسیتی سنتی در تربیت فرزندان در فرهنگ ایرانی، که مادران مسئولیت های روزمره و عاطفی بیشتری دارند، بازمی گردد. با این حال، مشارکت و بهره مندی پدران نیز نشان دهنده پتانسیل بالای این برنامه برای هر دو جنسیت و ضرورت طراحی مداخلات سفارشی تر برای افزایش مشارکت پدران است. این مقاله از پایان نامه کارشناسی ارشد نویسنده (دانشگاه آزاد اسلامی واحد بیرجند، تاریخ دفاع: ۲۷/۰۷/۱۴۰۴، با کد پروپوزال به شماره ثبت شده: ۱۳۱۴۲۴۰۸۵۹۶۵۷۳۰۲۴۰۳۹۱۶۲۹۹۲۸۵۸) استخراج شده است.

کلیدواژه ها:

فرزندپروری مثبت ، استرس والدگری ، تفاوت جنسیتی ، مادران ، پدران