(کاربرد GIS در مدیریت و برنامه ریزی کاربری اراضی شهری (مطالعه موردی: جویبار))

GIS به عنوان یکی از زیرساخت های کلیدی تصمیم گیری فضایی، امکان تحلیل چندمعیاره، مدیریت پایگاه داده های مکانی، پایش تغییرات و پشتیبانی از فرایند برنامه ریزی کاربری اراضی را فراهم می کند. این مقاله با هدف تبیین نقش و کاربردهای GIS در مدیریت و برنامه ریزی کاربری اراضی شهری، موضوع را در قالب مطالعه موردی شهر جویبار بررسی می کند. روش تحقیق از نوع توصیفی–تحلیلی است و بر پایه مرور ادبیات، چارچوب مفهومی و ارائه سناریو/مدل تحلیلی پیشنهادی مبتنی بر داده های مکانی (نظیر تصاویر ماهواره ای، نقشه های پایه، لایه های کاربری اراضی، شیب، فاصله از کاربری های خدماتی، شبکه معابر و… ) سامان می یابد. در این چارچوب، GIS امکان تولید نقشه های وضعیت موجود، شناسایی تعارضات کاربری (مانند عدم انطباق با پهنه بندی، تجاوز به حریم ها یا ناسازگاری کاربری ها)، تحلیل قابلیت/محدودیت پهنه ها، و نهایتا ارائه گزینه های سیاستی برای آینده را تقویت می کند. نتایج نشان می دهد که یکپارچه سازی داده های مکانی در GIS، بهبود کیفیت تصمیم ها، کاهش هزینه های اجرایی، افزایش دقت نقشه ها و ایجاد شفافیت در فرایند برنامه ریزی را به همراه دارد. همچنین پیشنهاد می شود برای شهر جویبار، با توجه به ویژگی های توپوگرافی، زیست محیطی و ساختار توسعه شهری، سامانه اطلاعات مکانی شهری (SDI) و مدل های تصمیم یار مبتنی بر GIS در روند بازنگری طرح های کاربری اراضی به کار گرفته شود.

کلیدواژه ها:

برنامه ریزی کاربری اراضی ، مدیریت شهری ، تحلیل مکانی ، تصمیم گیری چندمعیاره ، جویبار ، مدل سازی فضایی ، پایش تغییرات.