توانمندسازی در کلاس مشترک: مرور نظام مند بر رویکردهای نوین، چالش ها و فرصت های آموزش فراگیر برای کودکان با نیازهای ویژه در ایران با تاکید بر نقش معلمان، مدیران، مدارس، والدین و جامعه (ارائه یک مدل بومی)

آموزش فراگیر به عنوان یک اصل اساسی و ضروری، با هدف فراهم آوردن فرصت های یادگیری برابر برای تمامی دانش آموزان، از جمله حدود ۱۵٪ از جمعیت کودکان جهان دارای نیازهای ویژه، در کلاس های درس مشترک مورد تاکید است. شواهد تجربی داخلی نشان می دهد که آموزش فراگیر تاثیر مثبت و معناداری بر رشد حرکتی (به ویژه مهارت های درشت با افزایش نمره از ۱۹.۶۷ به ۲۵.۹۰)، اجتماعی (افزایش نمره رشد اجتماعی از ۳۵.۳۵ به ۶۰.۵۵) و عاطفی دانش آموزان کم توان ذهنی داشته است (کاشی و همکاران، ۱۳۹۷). با این حال، تحقق توانمندسازی واقعی این کودکان، با چالش های مهمی از جمله کمبود آمادگی معلمان، موانع اداری-آموزشی و اقتصادی، نگرش های منفی، و مهم تر از همه، موانع ساختاری و فرهنگی در سطح جامعه روبرو است. کودکان با نیازهای ویژه در جامعه با پدیده هایی چون انگ اجتماعی (استیگما)، ترحم زدگی، طرد از گروه های همسالان، و عدم دسترسی به فضاهای عمومی و فرصت های تفریحی-شغلی مواجه هستند. این مقاله با هدف ارائه یک تحلیل جامع و داده محور، ابتدا رویکردهای نوینی چون طراحی جهانی برای یادگیری (UDL) و یادگیری تمایزیافته (DI) را تشریح کرده، سپس با استفاده از یک مطالعه کیفی اصیل (مصاحبه با ۱۰ خبره) و مرور نظام مند پژوهش های داخلی، مدل بومی ۷ بعدی آموزش فراگیر را ارائه می دهد. در ادامه، به تفکیک به نقش و چالش های معلمان، مدیران، مدارس، والدین و جامعه پرداخته شده و در نهایت، پیشنهادات عملی و چندوجهی برای تحقق آموزش فراگیر و جامعه پذیری موفق کودکان با نیازهای ویژه ارائه می گردد .

کلیدواژه ها:

آموزش فراگیر ، توانمندسازی ، کودکان با نیازهای ویژه ، طراحی جهانی برای یادگیری (UDL) ، نقش جامعه