مسائل حقوقی بین مالک و متصرف ملک

روابط حقوقی میان مالک و متصرف ملک از مهم ترین موضوعات حقوق خصوصی و دعاوی ملکی به شمار می رود که در سال های اخیر با افزایش معاملات غیررسمی، تصرفات بدون مجوز و اختلافات ناشی از مالکیت، اهمیت دوچندانی یافته است. هدف این مقاله بررسی ابعاد حقوقی اختلافات میان مالک و متصرف ملک، تحلیل جایگاه قانونی تصرف، تبیین حقوق و تکالیف طرفین و ارزیابی ضمانت اجراهای قانونی در نظام حقوقی ایران است. در این پژوهش، با استفاده از روش توصیفی تحلیلی، مفاهیم مالکیت، تصرف قانونی و تصرف عدوانی مورد بررسی قرار گرفته و مهم ترین دعاوی مرتبط از جمله دعوای خلع ید، رفع تصرف عدوانی، تخلیه ید و مطالبه اجرت المثل تحلیل شده است. نتایج پژوهش نشان می دهد که هرچند قانون مدنی و قوانین آیین دادرسی مدنی ابزارهای متعددی برای حمایت از مالک رسمی پیش بینی کرده اند، اما در برخی موارد، متصرف نیز به دلیل سبق تصرف یا وجود قراردادهای عادی از حمایت قانونی برخوردار می شود. همچنین مشخص گردید که نبود اسناد رسمی، ابهام در قراردادهای ملکی و طولانی بودن فرآیند رسیدگی قضایی از عوامل اصلی افزایش دعاوی میان مالک و متصرف است. این مقاله با تبیین دقیق حقوق مالک و متصرف و ارائه راهکارهای حقوقی، می تواند در کاهش اختلافات ملکی و ارتقای امنیت حقوقی معاملات موثر واقع شود.