پیشگیری از آسیب های اینترنت با رویکرد فرصت سازی: اثربخشی پروتکل "شهروند دیجیتال تاب آور" بر رفتار آنلاین دانش آموزان

هدف: پژوهش حاضر با هدف تعیین اثربخشی پروتکل «شهروند دیجیتال تاب آور» بر بهبود رفتار آنلاین دانش آموزان مقطع متوسطه دوم با رویکرد پیشگیری از آسیب های اینترنت و تبدیل آن ها به فرصت های یادگیری انجام شد. این مطالعه نیمه آزمایشی با طرح پیش آزمون-پس آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری را تمامی دانش آموزان مقطع متوسطه دوم ناحیه دو شهر همدان در سال تحصیلی ۱۴۰۴-۱۴۰۳ تشکیل می دادند. نمونه شامل ۲۵۰ نفر بود که به روش نمونه گیری خوشه ای چندمرحله ای انتخاب و به طور تصادفی در دو گروه آزمایش (۱۲۵ نفر) و کنترل (۱۲۵ نفر) گمارده شدند. گروه آزمایش پروتکل «شهروند دیجیتال تاب آور» را طی ۱۰ جلسه ۷۵ دقیقه ای دریافت کرد در حالی که گروه کنترل هیچ مداخله ای دریافت ننمود. ابزار پژوهش، پرسشنامه رفتار آنلاین کالورت و همکاران (۲۰۱۹) بود که در پژوهش های داخلی هنجاریابی شده است. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس چندمتغیری و تک متغیری در نرم افزار SPSS تحلیل شد. نتایج نشان داد که پس از حذف اثر پیش آزمون، بین دو گروه آزمایش و کنترل در نمرات پس آزمون رفتار کلی آنلاین و تمامی ابعاد آن (رفتار مثبت و سازنده، رفتار پرخطر، رفتار غیراخلاقی و رفتار انفعالی) تفاوت معناداری وجود داشت (۰.۰۰۱p>). اندازه اثر مداخله برای رفتار کلی آنلاین ۰.۳۸ بود که حاکی از تاثیر متوسط تا بزرگ پروتکل می باشد. پروتکل «شهروند دیجیتال تاب آور» با رویکرد فرصت سازی توانست به طور معناداری رفتارهای آسیب زای آنلاین دانش آموزان را کاهش و رفتارهای سازنده را افزایش دهد. پیشنهاد می شود این پروتکل در مدارس متوسطه به عنوان برنامه مکمل اجرا شود.