چگونگی تقویت مسئولیت پذیری هنرجویان معماری در انجام فعالیت های عملی

مسئولیت پذیری یکی از مولفه های اساسی در موفقیت تحصیلی و حرفه ای هنرجویان هنرستانی، به ویژه در رشته های مهارتی مانند معماری است؛ زیرا بخش قابل توجهی از یادگیری در این رشته ها از طریق فعالیت های عملی، کارگاهی و پروژه محور شکل می گیرد. در برخی کلاس های هنرستانی مشاهده می شود که تعدادی از هنرجویان در انجام به موقع فعالیت های عملی، پیگیری تکالیف کارگاهی و مشارکت در پروژه های گروهی با چالش هایی مانند بی نظمی، بی توجهی به زمان بندی و کاهش تعهد نسبت به کیفیت کار مواجه هستند. اقدام پژوهی حاضر با هدف شناسایی راهکارهای موثر برای تقویت مسئولیت پذیری هنرجویان رشته معماری در انجام فعالیت های عملی در هنرستان کوشا، واقع در شهرستان اهواز ناحیه ۳، در سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۴ انجام شده است.پژوهشگر، رضوان جمشاب (هنرآموز با ۱۹ سال سابقه خدمت)، در کلاس دوازدهم رشته معماری با ۲۲ هنرجو این مسئله را مورد بررسی قرار داد. در مرحله نخست، با استفاده از روش های مشاهده مستقیم، گفت وگو با هنرجویان، بررسی عملکرد کارگاهی و تحلیل تکالیف عملی، علل کاهش مسئولیت پذیری در برخی هنرجویان شناسایی شد. نتایج بررسی اولیه نشان داد عواملی مانند نبود نظام مشخص ارزیابی فرایندی، کمبود انگیزش در انجام فعالیت های عملی، عدم مشارکت فعال در پروژه های گروهی و ضعف در مدیریت زمان در شکل گیری این مسئله نقش دارند.در مرحله بعد، مجموعه ای از راهکارهای آموزشی و تربیتی طراحی و اجرا شد که از جمله آن ها می توان به استفاده از روش یادگیری پروژه محور، تقسیم وظایف در فعالیت های گروهی، ایجاد نظام ارزیابی مرحله ای برای فعالیت های عملی، تشویق و بازخورد مستمر، واگذاری مسئولیت های مشخص به هنرجویان در فرآیند انجام پروژه ها و ایجاد فضای رقابت سازنده در کلاس اشاره کرد. اجرای این راهکارها موجب افزایش مشارکت هنرجویان در فعالیت های عملی، بهبود نظم و تعهد در انجام تکالیف کارگاهی و تقویت حس مسئولیت پذیری در بین هنرجویان شد.یافته های این اقدام پژوهی نشان می دهد که به کارگیری روش های فعال تدریس، ایجاد فرصت برای مشارکت و تصمیم گیری هنرجویان در فرآیند یادگیری و استفاده از بازخوردهای مستمر می تواند نقش موثری در ارتقای مسئولیت پذیری هنرجویان در فعالیت های عملی داشته باشد. همچنین نتایج پژوهش بیانگر آن است که محیط های یادگیری مبتنی بر مشارکت و تجربه عملی، زمینه مناسبی برای پرورش مهارت های فردی و اجتماعی هنرجویان هنرستانی فراهم می کند.