جایگاه عقل و عشق در عرفان مولوی

چکیده فارسیاین پژوهش به بررسی رابطه دیالکتیکی میان عقل و عشق در اندیشه عرفانی جلال الدین محمد بلخی (مولوی) می پردازد و تمرکز اصلی بر تعامل این دو ابزار معرفت شناختی در مثنوی معنوی است. در حالی که فلسفه اسلامی سنتی، عقل را به عنوان دروازه اصلی دریافت حقیقت معرفی می کند، مولوی عشق را به عنوانFaculty ای برتر و شهودی تعریف می نماید که از منطق گفتمانی فراتر می رود. این پژوهش با روش تحلیل محتوای کیفی و با استفاده از پرسشنامه نیمه ساختاریافته که بر اساس مفاهیم کلیدی آثار مولوی طراحی و از طریق اجماع خبرگان روایی شده است، انجام شده است. جامعه آماری شامل دانشجویان کارشناسی ارشد ادبیات و فلسفه اسلامی است. داده ها با استفاده از نرم افزار SPSS و شامل آزمون های نرمال بودن (کولموگروف-اسمیرنوف) و آزمون تی تک نمونه ای برای تعیین معناداری همسویی درک شرکت کنندگان با پارادایم مولوی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. یافته ها نشان می دهد که در دیدگاه مولوی، عقل در خدمت عشق است؛ عقل خادم عشق بوده و ذهن را به سوی واقعیت الهایی هدایت می کند که در نهایت از طریق معرفت قلبی قابل دسترسی است. نتیجه گیری پژوهش حاکی از آن است که معرفت شناسی مولوی سلسله مراتبی را پیشنهاد می دهد که در آن عشق به عنوان روشنگر عقل عمل کرده و از افتادن آن در دام عقل گرایی خودمحور جلوگیری می کند.واژگان کلیدی: مولوی، عشق، عقل، عرفان، مثنوی معنوی، معرفت