تدوین چک لیست ممیزی زیست محیطی برای پروژه های عمرانی شهرداری (مطالعه موردی: تاسیسات، گودبرداری و جابجایی نخاله)

پروژه های عمرانی شهرداری ها از زیرساخت های اصلی توسعه شهری به شمار می روند که در عین تامین نیازهای اساسی شهر، آثار مخرب زیست محیطی گسترده ای بر جای می گذارند. اجرای پروژه هایی نظیر احداث تونل، ایستگاه مترو، تصفیه خانه، پل و بلوارکشی، بدون برخورداری از یک نظام مدون ممیزی محیط زیستی، منجر به آلودگی منابع خاک، آب های زیرزمینی، آلودگی هوا، تخریب زیست بوم های شهری، نارضایتی شهروندان و توقف فعالیت های عمرانی توسط نهادهای نظارتی نظیر سازمان حفاظت محیط زیست و شرکت های آب منطقه ای می شود. هدف این پژوهش، تدوین یک چک لیست جامع و عملیاتی برای ممیزی زیست محیطی پروژه های عمرانی شهرداری با تمرکز بر سه حوزه بحرانی شامل تاسیسات کارگاهی، گودبرداری های عمیق و فرآیند جابجایی، حمل و دفن نخاله های ساختمانی است. این چک لیست به گونه ای طراحی شده که کارشناسان محیط زیست و ایمنی شهرداری بتوانند پیش از شروع پروژه و در طول اجرا، با رویکردی گام به گام، ریسک های زیست محیطی را شناسایی، ارزیابی و کنترل نمایند. در حوزه تاسیسات، شاخص های ممیزی شامل وضعیت کف پوش های نفوذناپذیر انبارهای سوخت و روانکارها، سامانه های جمع آوری روغن های مصرفی و پساب های صنعتی، تصفیه فاضلاب بهداشتی، مدیریت ضایعات شیمیایی و رنگ و کنترل آلودگی صوتی و گردوغبار تجهیزات مکانیکی است. در حوزه گودبرداری، شاخص های کلیدی بر کنترل جریان آب زیرزمینی، جلوگیری از ورود دوغاب و سیمان به چاه های جذبی، پایش ترک های ساختمان های مجاور و سامانه شستشوی چرخ کامیون ها متمرکز می باشد. در حوزه جابجایی نخاله نیز، ممیزی بر ثبت مسیرهای مجاز حمل، بازرسی از پوشش استاندارد کامیون ها، کنترل وزن بارگیری و نظارت بر تخلیه در مراکز مجاز پردازش نخاله تکیه دارد. روش پژوهش حاضر مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای، تحلیل مروری مقررات ملی از جمله قانون مدیریت پسماند، آیین نامه اجرایی ماده ۳۸ قانون هوای پاک و بررسی مستندات میدانی دو مطالعه موردی از پروژه های شهرداری تهران و مشهد است.

کلیدواژه ها:

ممیزی زیست محیطی ، پروژه های عمرانی ، چک لیست ، گودبرداری ، نخاله ساختمانی