توسعه هوش هیجانی به عنوان شایستگی محوری در حرفه معلمی: دستاوردها و راهکارهای موثر

این مطالعه با هدف بررسی دستاوردها و راهکارهای موثر در توسعه هوش هیجانی به عنوان یکی از شایستگی های محوری در حرفه معلمی انجام شد. مسئله اصلی پژوهش، تبیین پیامدهای توسعه هوش هیجانی در سطوح فردی، حرفه ای و سازمانی معلمان و شناسایی موثرترین برنامه ها و مداخلات برای تقویت این شایستگی است. پژوهش حاضر با رویکرد مرور نظام مند و بر اساس دستورالعمل PRISMA انجام شد. بدین منظور، مقالات علمی منتشر شده تا پایان سال ۲۰۲۵ در پایگاه های داده PubMed، Scopus، Web of Science، ERIC، PsycINFO، ScienceDirect و Google Scholar جستجو، ۳۲ مقاله مرتبط انتخاب و به صورت کیفی تحلیل شدند. یافته ها نشان داد که توسعه هوش هیجانی معلمان پیامدهای مثبت و چندبعدی شامل کاهش فرسودگی شغلی، افزایش رضایت شغلی و تعهد حرفه ای، بهبود مدیریت کلاس و کیفیت تدریس، ارتقای سلامت روان و تاب آوری، تقویت روابط معلم–دانش آموز و افزایش خودکارآمدی حرفه ای به همراه دارد ونشان داد که هوش هیجانی به عنوان منبعی محافظتی در برابر استرس های شغلی عمل کرده و به ایجاد جو عاطفی مثبت در کلاس درس کمک می کند. از راهکار موثر برای ارتقای هوش هیجانی معلمان، می توان به برنامه های یادگیری اجتماعی–هیجانی (SEL)، مداخلات ذهن آگاهی، شبیه سازی و نقش آفرینی، بازتاب نویسی هیجانی، مربیگری و همتا آموزی، آموزش های مجازی یا ترکیبی و ایجاد جوامع یادگیری حرفه ای اشاره کرد. در مجموع، نتایج این مطالعه نشان می دهد که سرمایه گذاری در توسعه هوش هیجانی معلمان می تواند به طور معناداری عملکرد حرفه ای آنان و کیفیت محیط های یادگیری را بهبود بخشد.