بررسی نقش معلمان غیرپرورشی در شکل گیری تربیت پنهان مدرسه

پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش معلمان غیرپرورشی در شکل گیری تربیت پنهان مدرسه انجام شده است. مسئله اصلی آن است که علی رغم تاکید گسترده بر برنامه درسی پنهان در ادبیات تعلیم و تربیت، نقش طیف وسیعی از کارکنان مدرسه (مدیران، معاونان، مشاوران، خدمتگزاران، نگهبانان و پرسنل اداری) که وظیفه مستقیم آموزش درسی یا پرورشی ندارند، در این فرایند مغفول مانده است. این پژوهش با روش کتابخانه ای و با استفاده از مرور نظام مند منابع و تحلیل اسنادی ۳۶ منبع معتبر داخلی (۱۳۹۰-۱۴۰۴) انجام شده است. یافته ها نشان داد معلمان غیرپرورشی از طریق هفت مکانیسم اصلی شامل الگودهی رفتاری، سبک مدیریتی، نظام تشویق و تنبیه غیررسمی، جو عاطفی مدرسه، نمادها و آیین ها، تعامل کلامی و غیرکلامی و تعهد حرفه ای، در شکل دهی به تربیت پنهان نقش موثری دارند. همچنین شش کارکرد اجتماعی، اخلاقی، سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و بهداشتی برای آنان شناسایی شد. نتیجه پژوهش حاکی از آن است که غفلت از نقش تربیتی معلمان غیرپرورشی یکی از خلاهای مهم نظری و عملی در نظام آموزشی ایران است و بازتعریف مفهوم «کارگزاران تربیتی مدرسه» به منظور بهره گیری از ظرفیت های پنهان این قشر ضروری به نظر می رسد.واژگان کلیدی: برنامه درسی پنهان، تربیت پنهان، معلمان غیرپرورشی، کارکنان مدرسه، جامعه پذیری