تحلیل اقتصادی جایگزینی ناوگان فرسوده با ماشین آلات مدرن (مطالعه موردی: لودر و بیل مکانیکی)

مقدمه: فرسودگی ناوگان ماشین آلات شهرداری رشت (میانگین سن ۱۸.۵ سال) هزینه های نگهداری را افزایش و بهره وری را کاهش داده است. هدف: این پژوهش با هدف تحلیل اقتصادی جایگزینی لودرها و بیل های مکانیکی فرسوده (با عمر بالای ۲۰ سال) با ماشین آلات نو یا کارکرده کم ساعت انجام شده است. روش شناسی: با استفاده از روش های مهندسی ارزش و تحلیل هزینه-فایده (CBA) و بر اساس داده های واقعی هزینه های نگهداری، سوخت و بهره وری از ۲۰ دستگاه (۱۰ لودر و ۱۰ بیل مکانیکی) در یک دوره ۵ ساله (۱۳۹۸-۱۴۰۲)، دو سناریو (خرید نو و خرید کارکرده با ۵۰۰۰ ساعت کار) با وضعیت موجود مقایسه شد. شاخص های مورد استفاده: نرخ بازگشت سرمایه (IRR)، دوره بازگشت سرمایه (Payback Period)، ارزش فعلی خالص (NPV). یافته ها: نتایج نشان می دهد که نگهداری لودرهای فرسوده بالای ۲۰ سال، سالانه ۴۵ درصد ارزش اولیه آنها هزینه دارد (۳.۶ میلیارد تومان برای یک لودر ۸۰ میلیارد تومانی)، در حالی که این رقم برای لودر نو ۱۲ درصد (۹۶۰ میلیون تومان) است. هزینه سوخت لودر فرسوده ۳۵ درصد بیشتر از لودر نو است (۱.۲ میلیارد در مقابل ۷۸۰ میلیون تومان در سال). بهره وری لودر فرسوده ۴۰ درصد (۳.۲ ساعت در روز) و لودر نو ۸۰ درصد (۶.۴ ساعت در روز) است. سناریو خرید نو با نرخ بازگشت سرمایه (IRR) ۲۸ درصد و دوره بازگشت سرمایه ۳.۲ سال، توجیه اقتصادی بالایی دارد. سناریو خرید کارکرده نیز با IRR ۱۸ درصد و دوره بازگشت ۴.۵ سال توجیه پذیر است. بحث: جایگزینی لودرها و بیل های فرسوده، نه تنها از نظر فنی بلکه از نظر اقتصادی نیز کاملا به صرفه است. هزینه فرصت ناشی از تاخیر پروژه ها (که در محاسبات لحاظ نشده) توجیه را قوی تر می کند. نتیجه گیری: شهرداری رشت باید هر چه سریعتر برنامه جایگزینی ناوگان فرسوده را آغاز کند. پیشنهادات: خرید ۴ لودر نو و ۲ بیل مکانیکی نو از محل اوراق مشارکت (هزینه ۵۶۰ میلیارد تومان)، خرید ۲ لودر و ۲ بیل کارکرده کم ساعت از محل بودجه جاری (هزینه ۲۴۰ میلیارد تومان)، بازسازی ۵ دستگاه به عنوان ذخیره اضطراری، و اسقاط مابقی دستگاه های فرسوده (با عمر بالای ۲۵ سال).

کلیدواژه ها:

تحلیل اقتصادی ، جایگزینی ناوگان ، لودر ، بیل مکانیکی ، هزینه-فایده ، شهرداری رشت