چگونه توانستیم انگیزه مطالعه و فرهنگ کتابخوانی را در فراگیران پایه پنجم ابتدایی از طریق پژوهش های گروهی و یادگیری مشارکتی ارتقا دهیم؟

پژوهش حاضر با هدف ارتقای انگیزه مطالعه و تقویت فرهنگ کتاب خوانی در میان فراگیران پایه پنجم ابتدایی و با تاکید بر به کارگیری پژوهش های گروهی و یادگیری مشارکتی انجام شده است. مسئله اصلی این اقدام پژوهی، کاهش علاقه دانش آموزان به مطالعه غیردرسی، مشارکت محدود در فعالیت های کتاب محور و نگاه ابزاری آنان به کتاب به عنوان تکلیف درسی بود که می توانست پیامدهایی منفی بر پیشرفت تحصیلی، مهارت های ارتباطی و رشد فکری آنان داشته باشد. این پژوهش از نوع اقدام پژوهی و با رویکردی کیفی–کاربردی در یک کلاس پایه پنجم ابتدایی اجرا شد. در مرحله شناسایی مسئله، از روش هایی نظیر مشاهده مستقیم، گفت وگو با دانش آموزان، بررسی میزان و نوع مطالعه آنان و استفاده از پرسشنامه انگیزش مطالعه بهره گرفته شد. بر اساس نتایج به دست آمده، راهکارهایی همچون تشکیل گروه های مطالعه، اجرای پژوهش های گروهی با محوریت کتاب، معرفی و نقد کتاب توسط دانش آموزان، بحث و گفت وگوی مشارکتی، خلاصه نویسی گروهی، طراحی پوسترهای کتاب خوانی و ارائه فعالیت های خلاقانه مبتنی بر کتاب برنامه ریزی و اجرا گردید. فرایند اقدام پژوهی در چند چرخه شامل برنامه ریزی، اجرا، مشاهده و بازاندیشی صورت گرفت و نتایج هر مرحله در بهبود مراحل بعدی مورد استفاده قرار گرفت. یافته های پژوهش نشان داد که استفاده از یادگیری مشارکتی و فعالیت های پژوهش محور موجب افزایش علاقه و انگیزه دانش آموزان به مطالعه، بهبود نگرش آنان نسبت به کتاب خوانی، افزایش میزان مطالعه داوطلبانه، تقویت روحیه همکاری، مسئولیت پذیری و تعامل اجتماعی و نیز افزایش اعتمادبه نفس در بیان دیدگاه ها شده است. در مجموع، نتایج این اقدام پژوهی نشان می دهد که به کارگیری روش های فعال، مشارکتی و مبتنی بر پژوهش می تواند نقش موثری در نهادینه سازی فرهنگ کتاب خوانی در دوره ابتدایی داشته باشد و به عنوان راهکاری عملی و قابل اجرا برای معلمان مورد استفاده قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

انگیزه مطالعه ، فرهنگ کتاب خوانی ، یادگیری مشارکتی