مدلسازی و مدیریت رواناب های شهری برای کاهش سیلاب های موضعی

افزایش شهرنشینی و گسترش سطوح نفوذناپذیر در مناطق شهری موجب تشدید رواناب های سطحی و افزایش فراوانی سیلاب های موضعی شده است؛ پدیده ای که خسارات اقتصادی، اختلال در زیرساخت های شهری و کاهش ایمنی شهروندان را به همراه دارد. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف مدلسازی رواناب شهری و ارزیابی راهکارهای مدیریتی برای کاهش سیلاب های موضعی انجام شد. فرض اصلی پژوهش آن است که به کارگیری مدل های هیدرولوژیکی در کنار راهکارهای مدیریتی مبتنی بر زیرساخت های سبز و بهینه سازی شبکه زهکشی می تواند به طور موثر حجم و دبی اوج رواناب شهری را کاهش دهد. روش تحقیق مبتنی بر رویکرد کمی و مدلسازی هیدرولوژیکی است. جامعه آماری پژوهش شامل داده های هیدرومتری و اقلیمی یک حوزه شهری منتخب بوده و داده های مورد نیاز از ایستگاه های هواشناسی، نقشه های کاربری اراضی، مدل رقومی ارتفاع و اطلاعات شبکه زهکشی شهری گردآوری شده است. برای شبیه سازی و تحلیل رواناب از یک مدل هیدرولوژیکی شهری استفاده شد و فرآیند کالیبراسیون و اعتبارسنجی مدل بر اساس داده های بارش–رواناب انجام گرفت. تحلیل داده ها از طریق شبیه سازی سناریوهای مختلف مدیریتی شامل افزایش سطوح نفوذپذیر، توسعه زیرساخت های سبز و بهبود ظرفیت سیستم زهکشی صورت پذیرفت. نتایج نشان داد که افزایش سطوح نفوذپذیر و استفاده از زیرساخت های سبز می تواند به طور میانگین بین ۲۰ تا ۳۵ درصد از حجم رواناب و حدود ۲۵ تا ۴۰ درصد از دبی اوج جریان را کاهش دهد. همچنین بهبود کارایی شبکه زهکشی شهری در ترکیب با این راهکارها توانست زمان تمرکز جریان را افزایش داده و شدت سیلاب های موضعی را به طور قابل توجهی کاهش دهد. یافته های پژوهش نشان می دهد که استفاده از رویکردهای ترکیبی مدلسازی و مدیریت پایدار آب های سطحی می تواند به عنوان ابزاری موثر در برنامه ریزی شهری برای کاهش خطر سیلاب های موضعی مورد استفاده قرار گیرد و مبنایی برای تصمیم گیری در مدیریت یکپارچه رواناب شهری فراهم سازد.

کلیدواژه ها:

رواناب شهری ، سیلاب های موضعی ، مدلسازی هیدرولوژیکی ، مدیریت آب های سطحی شهری ، زیرساخت های سبز