نقش استعاره های ادبی در انتقال مفاهیم تجریدی توحید به دانش آموزان راهنمایی

مفاهیم توحیدی به دلیل ذات تجریدی و فراحسی خود، همواره برای دانش آموزان دوره راهنمایی که در مرحله گذار از تفکر عینی به انتزاعی قرار دارند، دشوار و ناملموس بوده اند. یکی از کارآمدترین ابزارهای زبانی برای ملموس سازی این معانی عمیق، استعاره های ادبی هستند که با ایجاد پل ارتباطی میان امر محسوس و نامحسوس، درک مفاهیم دینی را تسهیل می کنند. این پژوهش با هدف بررسی چگونگی اثرگذاری استعاره های ادبی (مانند نور برای خدا، پدر برای مهربانی الهی، یا باغ برای نظام آفرینش) بر فرایند یادگیری مفهوم توحید در دانش آموزان مقطع راهنمایی انجام شده است. روش پژوهش کیفی از نوع تحلیل محتوای مضمونی بود و داده ها از طریق مصاحبه های نیمه ساختاریافته با ۳۰ دانش آموز و ۱۵ معلم دوره اول متوسطه (راهنمایی سابق) در شهر تهران گردآوری شد. یافته ها نشان داد که کاربست هدفمند استعاره های ادبی در سه حوزه اصلی«تجسم صفات الهی»، «تبیین رابطه خدا و جهان» و «تبیین علت غایی آفرینش» بهبود معناداری در درک عاطفی و شناختی دانش آموزان ایجاد می کند. همچنین استعاره ها به عنوان ابزارهای حافظه ای، به ماندگاری مفاهیم توحیدی در ذهن کمک می کنند. نتیجه آنکه شاعرانگی زبان دینی، نه یک تزیین، بلکه ضرورتی تربیتی برای انتقال توحید به نسل نوجوان است. این پژوهش پیشنهاد می دهد که برنامه ریزان درسی و مولفان کتب دینی دوره راهنمایی، زبان استعاری را جایگزین زبان صرفا استدلالی و فلسفی کنند.

کلیدواژه ها:

استعاره ادبی ، توحید ، دانش آموزان راهنمایی ، مفاهیم تجریدی ، تربیت دینی