جایگاه عدالت ترمیمی در نظام عدالت کیفری ایران با تاکید بر سیاست جنایی تقنینی و قضایی

عدالت ترمیمی به عنوان یکی از رویکردهای نوین سیاست جنایی معاصر، بر جبران خسارت بزه دیده، ترمیم روابط آسیب دیده و بازپذیری اجتماعی بزهکار تاکید دارد و از این جهت در تقابل نسبی با الگوی تقصیصی و مجازات محور نظام کیفری سنتی قرار می گیرد. نظام حقوقی ایران با وجود پیشینه عمیق فقهی در نهادهایی همچون گذشت، صلح، سازش و دیه، تاکنون چارچوب منسجم و مستقلی برای تحقق عدالت ترمیمی ارائه نکرده است. در این پژوهش با روش توصیفی تحلیلی، ابتدا مبانی نظری و اصول عدالت ترمیمی بررسی شده، سپس جایگاه این رویکرد در قوانین کیفری ایران از جمله قانون مجازات اسلامی 1392 و قانون آیین دادرسی کیفری 1392 تحلیل می شود. یافته ها نشان می دهد که گرچه قانونگذار ایرانی برخی نهادهای نزدیک به عدالت ترمیمی را پیش بینی نموده است، اما فقدان سیاست جنایی واحد، ضعف زیرساخت های نهادی، نبود آموزش های تخصصی و پراکندگی مقررات از موانع جدی اجرای این رویکرد است. در پایان راهکارهایی برای توسعه عدالت ترمیمی ارائه شده که مهم ترین آنها تدوین قانون جامع عدالت ترمیمی، توسعه واحدهای میانجیگری و آموزش تخصصی قضات و مددکاران است.

کلیدواژه ها:

عدالت ترمیمی ، سیاست جنایی ایران ، میانجیگری کیفری ، حقوق کیفری ایران ، بزه دیده محوری