مروری بر نقش معلم در عصر دانش آموزان دیجیتال محور

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال و گسترش استفاده از ابزارهای هوشمند، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادینی مواجه ساخته و زمینه ساز ظهور نسل جدیدی از دانش آموزان موسوم به دانش آموزان دیجیتال محور شده است. این تغییرات، نقش سنتی معلم را که عمدتا بر انتقال دانش استوار بود، ناکافی ساخته و ضرورت بازتعریف نقش ها و شایستگی های حرفه ای معلمان را بیش از پیش برجسته کرده است. هدف مقاله حاضر، مرور نظام مند پژوهش های مرتبط با نقش معلم در عصر دانش آموزان دیجیتال محور و شناسایی ابعاد، شایستگی ها، چالش ها و راهکارهای مرتبط با این نقش است. روش پژوهش، مرور نظام مند ادبیات با استفاده از پایگاه های معتبر علمی نظیر Scopus، Web of Science، ERIC و Google Scholar بوده و مطالعات منتشرشده در بازه زمانی ۲۰۰۰ تا ۲۰۲۵ بررسی شده اند. پس از غربالگری منابع بر اساس چارچوب PRISMA، داده ها با روش تحلیل تماتیک تحلیل شدند. نتایج نشان داد که نقش معلم در عصر دیجیتال به عنوان طراح یادگیری، تسهیل گر، الگوی سواد دیجیتال، ارزیاب یادگیری های نوین و یادگیرنده مادام العمر تعریف می شود. همچنین، شایستگی های فناورانه، آموزشی، محتوایی و اخلاقی، در کنار توسعه حرفه ای مستمر، از الزامات اساسی ایفای این نقش به شمار می روند. با این حال، چالش هایی همچون کمبود مهارت های دیجیتال، محدودیت های زیرساختی، مقاومت در برابر تغییر و مسائل اخلاقی، اجرای موثر این نقش را با موانعی مواجه می سازد. در پایان، راهکارهایی شامل توانمندسازی حرفه ای معلمان، توسعه زیرساخت های آموزشی، بازنگری در برنامه های تربیت معلم و توجه به اخلاق دیجیتال پیشنهاد شده است. یافته های این مقاله می تواند برای سیاست گذاران آموزشی، برنامه ریزان درسی و معلمان در جهت بهبود کیفیت آموزش در عصر دیجیتال راهگشا باشد.

کلیدواژه ها:

نقش معلم ، دانش آموزان دیجیتال محور ، آموزش دیجیتال ، شایستگی های حرفه ای معلم ، فناوری آموزشی ، یادگیری نوین